बहुशः कृतसत्कृतेर्विधातुं
प्रियमिच्छन्नथवा सुयोधनस्य ।
क्षुभितं वनगोचराभियोगा-
द्गणमाशिश्रियदाकुलं तिरश्चाम् ॥

अन्वयः AI अथवा बहुशः कृतसत्कृतेः सुयोधनस्य प्रियम् विधातुम् इच्छन्, वनगोचर-अभियोगात् क्षुभितम् आकुलम् तिरश्चाम् गणम् आशिश्रियत्।

English Summary AI 'Or, wishing to do a favor for Suyodhana, who has honored him many times, has he (a disguised agent) taken refuge in a disturbed and agitated herd of animals, having been agitated himself by an attack from forest-dwellers?'

सारांश AI या फिर दुर्योधन का प्रिय करने की इच्छा से यह पशुओं के समूह को क्षुब्ध करता हुआ मुझ पर आक्रमण करने आया है।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) बहुश इति ॥ अथवा बहुशः कृता सत्कृतिः सत्कारो येन तस्य दुर्योधनस्य प्रियं मद्वधरूपं प्रतिप्रियं विधातुं कर्तुमिच्छन् । यः कश्चिदिति शेषः । वनं गोचरः स्थानं येषां तेषां वनगोचराणामभियोगादवरोधात् । अभियोगोऽवरोधः स्यात् इति हलायुधः । क्षुभितमुद्विग्नमाकुलं चलं तिरश्चां मृगादिपशूनां गणमाशिश्रियद्वराहरूपेण प्राविक्षत्। णिश्रिद्रुस्नुभ्यः कर्तरि चङ् । चङि (अष्टाध्यायी ६.१.११ ) इति द्विर्भावः ॥ वितर्कान्तरमाह

पदच्छेदः AI

बहुशः	बहुशस्	repeatedly
कृतसत्कृतेः	कृत–सत्कृति (६.१)	of him who has been honored
विधातुम्	विधातुम् (वि√धा+तुमुन्)	to do
प्रियम्	प्रिय (२.१)	a favor
इच्छन्	इच्छत् (√इष्+शतृ, १.१)	wishing
अथवा	अथवा	Or
सुयोधनस्य	सुयोधन (६.१)	of Suyodhana
क्षुभितम्	क्षुभित (√क्षुभ्+क्त, २.१)	agitated
वनगोचर-अभियोगात्	वनगोचर–अभियोग (५.१)	from an attack by forest-dwellers
गणम्	गण (२.१)	a herd
आशिश्रियत्	आशिश्रियत् (आ√श्रि कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he took refuge in
आकुलम्	आकुल (२.१)	disturbed
तिरश्चाम्	तिरश्च् (६.३)	of animals

छन्दः औपच्छन्दसिक

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ब	हु	शः	कृ	त	स	त्कृ	ते	र्वि	धा	तुं
प्रि	य	मि	च्छ	न्न	थ	वा	सु	यो	ध	न	स्य
क्षु	भि	तं	व	न	गो	च	रा	भि	यो	गा
द्ग	ण	मा	शि	श्रि	य	दा	कु	लं	ति	र	श्चाम्

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect