Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

न विसिस्मिये न विषसाद
मुहुरलसतां नु चाददे ।
सत्त्वमुरुधृति रजस्तमसी
न हतः स्म तस्य हतशक्तिपेलवे ॥

अन्वयः AI उरुधृतिः (सः) हतशक्तिपेलवे रजः तमसी सत्त्वम् न हतः स्म । सः न विसिस्मिये, न विषसाद, मुहुः अलसताम् नु च न आददे ।
English Summary AI That man of great fortitude (Arjuna) was neither surprised nor dejected, nor did he repeatedly succumb to laziness. The qualities of Rajas (passion) and Tamas (inertia), their power destroyed and rendered feeble, did not overcome his Sattva (goodness).
सारांश AI अर्जुन न विचलित हुए और न ही उनमें आलस्य आया। उनके प्रबल सत्त्व गुण ने रज और तम को परास्त कर दिया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) नेति ॥ सोऽर्जुनो न विसिस्मिये। अहो मुहत्तपस्तप्तमिति न विस्मयं जगाम । तपः क्षरति विस्मयात् इति स्मृतेरिति भावः । न विषसाद फलविलम्बाद्गतोत्साहो न बभूव। विषादश्चेतसो भङ्गः इति लक्षणात् । सदिरप्रते: इति षत्वम् । मुहुरलसतां तपति मन्दोधमत्वं च नागमत् । किं च । हतशक्तिनी हतसारे अत एव पेलवे भङ्गुरे ते हतशक्तिपेलवे रजस्तमसी गुणावुरुधृति महासारं तस्यार्जुनस्य सत्त्वं सत्त्वगुणं न हतः स्म न हतवती । हन्तेः लट् स्मे (अष्टाध्यायी ३.२.११८ ) इति भूतार्थे लट् ॥
पदच्छेदः AI
not
विसिस्मियेविसिस्मिये (वि√स्मि कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) was surprised
not
विषसादविषसाद (वि√सद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) was dejected
मुहुःमुहुस् repeatedly
अलसताम्अलसता (२.१) laziness
नुनु indeed
and
आददेआददे (आ√दा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) did take
सत्त्वम्सत्त्व (२.१) goodness (Sattva)
उरुधृतिःउरुधृति (१.१) he of great fortitude
रजःरजस् (१.१) passion (Rajas)
तमसीतमस् (१.२) and inertia (Tamas)
not
हतःहत (√हन्+क्त, १.१) struck
स्मस्म (makes past tense)
तस्यतद् (६.१) his
हतशक्तिपेलवेहत (√हन्+क्त)शक्तिपेलव (१.२) whose power was destroyed and feeble
छन्दः उद्गता []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३
वि सि स्मि ये वि सा
मु हु तां नु चा दे
त्त्व मु रु धृ ति स्त सी
तः स्म स्य क्ति पे वे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.