अन्वयः
AI
इति तान् उदारम् अनुनीय, विषमहरिचन्दनालिना, घर्मजनितपुलकेन, लसद्गजमौक्तिकावलिगुणेन वक्षसा...
English Summary
AI
(Part of a three-verse description) Having thus generously persuaded them (the sages), with his chest, which was smeared with rare sandalwood paste, showed horripilation from exertion, and was adorned with a shining string of pearls from the temples of elephants...
सारांश
AI
इस प्रकार मुनियों को सांत्वना देते हुए शिव के चंदन लगे और मोतियों की माला से सुशोभित विशाल वक्षस्थल पर रोमांच के कारण पसीना आ गया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
इतीत्यादि । शिव इतीत्थं तान्मुनीनुदारं युक्तियुक्तं यथा तथानुनीय शिक्षयित्वा। उक्त्वेति यावत् । रुचिरः किरातपृतनापतिः संववृत इत्युत्तरेणान्वयः। किरातसेनापतिवेषधारी बभूवेत्यर्थः । कथंभूतः। विषमा विकृतविन्यासा हरिचन्दनस्यालयो रेखा यस्मिम्स्तेन । धर्मेण स्वेदेन जनिताः पुलका रोमाञ्चायस्मिम्स्तेन ।
पुलकः पुनः । रोमाञ्चकण्टको रोमविकारो रोमहर्षणम् इति हेमचन्द्रः। धर्मः स्यादातपे ग्रीष्मे उष्णस्वेदाम्भसोरपि इति विश्वः । लसन्तः शोभमाना गजमौक्तिकानां करिकुम्भोद्भवमौक्तिकानामावलय एव गुणाः सूत्राणि यस्मिंस्तेन वक्षसा वक्षःस्थलेनोपलक्षितः । करिणां मु क्तायोनित्वे प्रमाणमाहागस्त्यः-जीमूतकरिमत्स्याहिवंशशङ्खवराहजाः। शुक्त्युद्भवाश्च विज्ञेया अष्टौ मौक्तिकयोनयः ॥ इति ॥
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | thus |
| तान् | तद् (२.३) | them (the sages) |
| उदारम् | उदार (२.१) | generously |
| अनुनीय | अनुनीय (अनु√नी+ल्यप्) | having persuaded |
| विषमहरिचन्दनालिना | विषम–हरिचन्दन–आलिन् (३.१) | smeared with rare sandalwood paste |
| घर्मजनितपुलकेन | घर्म–जनित–पुलक (३.१) | with horripilation caused by exertion |
| लसद्गजमौक्तिकावलिगुणेन | लसत्–गजमौक्तिक–आवलि–गुण (३.१) | with a shining string of pearls from elephants' temples |
| वक्षसा | वक्षस् (३.१) | with the chest |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.