स्वधर्ममनुरुन्धन्ते नातिक्रममरातिभिः ।
पलायन्ते कृतध्वंसा नाहवान्मानशालिनः ॥

सारांश AI मान-सम्मान वाले व्यक्ति अपने धर्म पर अडिग रहते हैं; वे शत्रुओं का अपमान सहकर युद्ध से पलायन नहीं करते।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) स्वधर्ममिति ॥ मानशालिनः स्वधर्मं क्षात्रधर्ममनुरुन्धन्तेऽनुवर्तन्ते । अतिक्रमं स्वधर्मातिक्रमं नानुरुन्धन्ते । ततः किमत आह-अरातिभिरिति । अरातिभित्कृतध्वंसाः कृतापकाराः सन्त आहवान्न पलायन्ते । अयमेव स्वधर्मानुरोध इत्यर्थः । उपसर्गस्यायतौ (अष्टाध्यायी ८.२.१९ ) इति रेफस्स लत्वम् । अत्र मनु:—

न निवर्तेत सङ्ग्रामात्क्षात्रधर्ममनुस्मरन्

इति । अत्रोत्तरवाक्यार्थं प्रति पूर्ववाक्यार्थस्य हेतुत्वाद्वाक्यार्थहेतुकं काव्यलिङ्गमलंकारः ॥ किंबहुना ममायं निश्चयः श्रूयतामित्याह

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स्व	ध	र्म	म	नु	रु	न्ध	न्ते
ना	ति	क्र	म	म	रा	ति	भिः
प	ला	य	न्ते	कृ	त	ध्वं	सा
ना	ह	वा	न्मा	न	शा	लि	नः

स्वधर्ममनुरुन्धन्ते नातिक्रममरातिभिः ।
पलायन्ते कृतध्वंसा नाहवान्मानशालिनः ॥

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

स्वधर्ममनुरुन्धन्ते नातिक्रममरातिभिः ।पलायन्ते कृतध्वंसा नाहवान्मानशालिनः ॥

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

स्वधर्ममनुरुन्धन्ते नातिक्रममरातिभिः ।
पलायन्ते कृतध्वंसा नाहवान्मानशालिनः ॥