अन्वयः
AI
यः वक्ता ईदृगाशयः न (अस्ति), कः (सः) ईदृक्गुणोपेतम् लब्धावसरसाधनम् इदम् प्रियम् वाक्यम् व्याकुर्यात्?
English Summary
AI
Who could utter such a pleasing sentence, endowed with these qualities and having found the opportune means, if the speaker did not possess such a noble intention? (A rhetorical praise of Arjuna's speech by the poet).
सारांश
AI
उत्तम गुणों से युक्त और समय के अनुकूल ऐसे प्रिय वचन आपके जैसे श्रेष्ठ विचार वाले वक्ता के बिना और कौन कह सकता है?
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
इदमिति ॥ इदमीदृग्गुणोपेतं यथोक्तगुणयुक्तम् । इदमुपपदादृशेः क्विप् ।
इदंकिमोरीश्की इतीशादेशः । लब्धे प्राप्तेऽवसरसाधने कालोपायौ येन तत्प्रियं प्रीतिकरं वाक्यं को वक्ता व्याकुर्याद्ववाहरेत् । यो वक्ता सोऽनीदृगाशय ईदृग्विवक्षावान्न भवति । अबुद्धिरित्यर्थः । तस्यार्थस्य वक्तुमशक्यत्वादिति भावः ॥ एवमिन्द्रवाक्यमुपश्लोक्य नाहमस्योपदेशस्याधिकारीति परिहरति
पदच्छेदः
AI
| इदम् | इदम् (२.१) | this |
| ईदृग्गुणोपेतम् | ईदृश्–गुण–उपेत (२.१) | endowed with such qualities |
| लब्धावसरसाधनम् | लब्ध–अवसर–साधन (२.१) | having found the opportune means |
| व्याकुर्यात् | व्याकुर्यात् (वि+आ√कृ कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | could utter |
| कः | किम् (१.१) | who |
| प्रियम् | प्रिय (२.१) | pleasing |
| वाक्यम् | वाक्य (२.१) | sentence |
| यः | यद् (१.१) | who |
| वक्ता | वक्तृ (१.१) | the speaker |
| न | न | not |
| ईदृगाशयः | ईदृश्–आशय (१.१) | of such an intention |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | द | मी | दृ | ग्गु | णो | पे | तं |
| ल | ब्धा | व | स | र | सा | ध | नम् |
| व्या | कु | र्या | त्कः | प्रि | यं | वा | क्यं |
| यो | व | क्ता | ने | दृ | गा | श | यः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.