Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

रुचिकरमपि नार्थवद्बभूव
स्तिमितसमाधिशुचौ पृथातनूजे ।
ज्वलयति महतां मनांस्यमर्षे
न हि लभतेऽवसरं सुखाभिलाषः ॥

अन्वयः AI (तत् सर्वं) रुचिकरम् अपि स्तिमित-समाधि-शुचौ पृथा-तनूजे अर्थवत् न बभूव । हि अमर्षे महतां मनांसि ज्वलयति (सति), सुख-अभिलाषः अवसरं न लभते ।
English Summary AI Even though all this was charming, it had no effect on the son of Pritha, who was pure due to his steady meditation. For when indignation burns the minds of the great, the desire for pleasure finds no opportunity.
सारांश AI स्थिर समाधि से पवित्र हुए कुन्तीपुत्र अर्जुन पर अप्सराओं की वे मनमोहक चेष्टाएँ निष्प्रभावी रहीं। जब महान व्यक्तियों का मन शत्रु के प्रति क्रोध से प्रज्वलित होता है, तब वहाँ इन्द्रिय-सुख की इच्छा के लिए कोई स्थान नहीं होता।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) रुचिकरमिति ॥ पूर्वोक्तं रुचिकरं स्पृहाजनकमपि । रुचिः कान्त्यर्चिषोर्भासि स्त्रियां शोभास्पृहार्थयोः इति वैजयन्ती । स्तिमितेन स्थिरेण समाधिना तपोयोगेन शुचौ शुद्धे। निर्विकारचेतसीत्यर्थः । पृथातनुजेऽर्जुने विषयेऽर्थवत्सप्रयोजनं न बभूव । तथा हि । महतां धीराणां मनांस्यमर्षे क्रोधे ज्वलयति सति सुखाभिलाषोऽवसरमवकाशं न लभते । रौद्रस्य शृङ्गारविरोधित्वादिति भावः । अत्र विशेषकेऽर्थान्तरन्यासोऽलंकारः॥
पदच्छेदः AI
रुचिकरम्रुचिकर (१.१) charming
अपिअपि even though
not
अर्थवत्अर्थवत् (१.१) effective
बभूवबभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) became
स्तिमितसमाधिशुचौस्तिमितसमाधिशुचि (७.१) in him who was pure due to steady meditation
पृथातनूजेपृथातनूज (७.१) in the son of Pritha (Arjuna)
ज्वलयतिज्वलयति (√ज्वल् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) while burns
महताम्महत् (६.३) of the great
मनांसिमनस् (२.३) minds
अमर्षेअमर्ष (७.१) indignation
not
हिहि for
लभतेलभते (√लभ् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) obtains
अवसरम्अवसर (२.१) opportunity
सुखाभिलाषःसुखअभिलाष (१.१) desire for pleasure
छन्दः पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३
रु चि पि ना र्थ द्ब भू
स्ति मि मा धि शु चौ पृ था नू जे
ज्व ति तां नां स्य र्षे
हि ते ऽव रं सु खा भि ला षः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.