सविनयमपराभिसृत्य साचि
स्मितसुभगैकलसत्कपोललक्ष्मीः ।
श्रवणनियमितेन तं निदध्य
सकलमिवासकलेन लोचनेन ॥

अन्वयः AI अपरा, स्मित-सुभग-एक-लसत्-कपोल-लक्ष्मीः (सती), सविनयं साचि अभिसृत्य, श्रवण-नियमितेन असकलेन लोचनेन तम् सकलम् इव निदध्यौ ।
English Summary AI Another woman, whose beauty resided on one cheek made charming by a smile, modestly approached him obliquely and gazed at him with her partial eye drawn back towards her ear, as if she were seeing him completely with it.
सारांश AI एक अन्य स्त्री ने विनयपूर्वक निकट आकर, मंद मुस्कान और सुंदर कपोलों के साथ अर्जुन को अपनी तिरछी और आधी खुली आँखों से निहारा।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) सविनयमिति ॥ अपरा सविनयमनौद्धत्येन साचि तिर्यगभिसृत्य समीपं गत्वा स्मितेन मन्दहासेन सुभगैकस्य लसतः कपोलस्य लक्ष्म्यो यस्याः सेति । बहुवचनपदोत्तरो बहुव्रीहिः । अन्यथा कप्प्रत्ययः स्यादित्युक्तं प्राक् । श्रवणनियमितेन कर्णान्तप्रापितेन श्रोत्ररुद्धप्रसरेण । तावदायतेनेत्यर्थः । असकलेनासंपूर्णेन । कटाक्षेणेति यावत् । लोचनेन तं मुनिं धनंजयं सकलमिव समग्रप्रायं यथा तथा निदध्यौ पश्यति स्म । कटाक्षेणैव गाढमद्राक्षीदित्यर्थः । एषु श्लोकेषु भावाभासनिबन्धनादूर्जस्वलालंकारः। औत्सुक्यमत्र भावः। आभासत्वं चास्य विरक्तमुनावनौचित्यादित्युक्तं प्रागेवेति ॥ अथासां मुनिविलोभनमुपसंहरति
पदच्छेदः AI
सविनयम्सविनयम् modestly
अपराअपर (१.१) another woman
अभिसृत्यअभिसृत्य (अभि√सृ+ल्यप्) having approached
साचिसाचि obliquely
स्मितसुभगैकलसत्कपोललक्ष्मीःस्मितसुभगएक–लसत्कपोललक्ष्मी (१.१) whose beauty was on one shining cheek, made charming by a smile
श्रवणनियमितेनश्रवणनियमित (३.१) by the (eye) drawn back to the ear
तम्तद् (२.१) him
निदध्यौनिदध्यौ (नि√ध्यै कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) gazed at
सकलम्सकलम् wholly
इवइव as if
असकलेनअसकल (३.१) with the partial
लोचनेनलोचन (३.१) eye
छन्दः पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३
वि रा भि सृ त्य सा चि
स्मि सु गै त्क पो क्ष्मीः
श्र नि मि ते तं नि ध्य
मि वा ले लो ने
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.