कुसुमितमवलम्ब्य चूतमुच्चै-
स्तनुरिभकुम्भपृथुस्तनानताङ्गी ।
तदभिमुखमनङ्गचापयष्टि-
र्विसृतगुणेव समुन्ननाम काचित् ॥
कुसुमितमवलम्ब्य चूतमुच्चै-
स्तनुरिभकुम्भपृथुस्तनानताङ्गी ।
तदभिमुखमनङ्गचापयष्टि-
र्विसृतगुणेव समुन्ननाम काचित् ॥
स्तनुरिभकुम्भपृथुस्तनानताङ्गी ।
तदभिमुखमनङ्गचापयष्टि-
र्विसृतगुणेव समुन्ननाम काचित् ॥
अन्वयः
AI
काचित् इभ-कुम्भ-पृथु-स्तन-अनत-अङ्गी तनुः, कुसुमितं चूतम् अवलम्ब्य, विसृत-गुणा अनङ्ग-चाप-यष्टिः इव, उच्चैः तत्-अभिमुखं समुन्ननाम ।
English Summary
AI
A certain slender woman, whose body was bent by her breasts as large as the frontal globes of an elephant, held onto a flowering mango tree and arched her body high towards him, like the bow of Kamadeva being strung.
सारांश
AI
खिले हुए आम के वृक्ष का सहारा लेकर, पीन स्तनों के भार से झुकी हुई एक नायिका कामदेव के धनुष की डोरी के समान तनकर अर्जुन के सम्मुख खड़ी हो गई।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
कुसुमितमिति ॥ इभकुम्भवत्पृथुभ्यां स्वनाभ्यामानतमङ्गं यस्याः सा।
अङ्गगात्रकण्ठेभ्यश्च इति ङीप्। काचित्तनुस्तन्वी । चोतो गुणवचनात् इति विकल्पात्र ङीप् । कुसुमितमुच्चैरुन्नतं चूतमवलम्ब्य । अत एव चूतलतायोगाद्विसृतो विस्तृतो गुणो ज्या यस्याः सा । विसृतं विस्तृतं ततम् इति, मौर्वी ज्या शिञ्जिनी गुणः इति चामरः। अनङ्गचापयष्टिरिव । आकृष्टमुक्तेति भावः।तदभिमुखं समुन्ननाम समुज्जजृम्भे। अङ्गभङ्गं चकारेत्यर्थः ॥
पदच्छेदः
AI
| कुसुमितम् | कुसुमित (२.१) | flowering |
| अवलम्ब्य | अवलम्ब्य (अव√लम्ब्+ल्यप्) | holding on to |
| चूतम् | चूत (२.१) | mango tree |
| उच्चैः | उच्चैस् | high |
| तनुः | तनु (१.१) | slender one |
| इभकुम्भपृथुस्तनानताङ्गी | इभ–कुम्भ–पृथु–स्तन–अनत–अङ्गी (१.१) | whose body was bent by her breasts, large like the frontal globes of an elephant |
| तदभिमुखम् | तत्–अभिमुखम् | towards him |
| अनङ्गचापयष्टिः | अनङ्ग–चापयष्टि (१.१) | the bow-staff of Kamadeva |
| विसृतगुणा | विसृत–गुणा (१.१) | whose string was drawn |
| इव | इव | like |
| समुन्ननाम | समुन्ननाम (सम्+उद्√नम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | arched up |
| काचित् | किञ्चित् (१.१) | a certain woman |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कु | सु | मि | त | म | व | ल | म्ब्य | चू | त | मु | च्चै | |
| स्त | नु | रि | भ | कु | म्भ | पृ | थु | स्त | ना | न | ता | ङ्गी |
| त | द | भि | मु | ख | म | न | ङ्ग | चा | प | य | ष्टि | |
| र्वि | सृ | त | गु | णे | व | स | मु | न्न | ना | म | का | चित् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.