सललितचलितत्रिकाभिरामाः
शिरसिजसंयमनाकुलैकपाणिः ।
सुरपतितनयेऽपरा निरासे
मनसिजजैत्रशरं विलोचनार्धम् ॥

अन्वयः AI अपरा, सललित-चलित-त्रिक-अभिरामा, शिरसिज-संयमन-आकुल-एकपाणिः (सती), सुरपतितनये मनसिज-जैत्र-शरं विलोचन-अर्धं निरासे ।
English Summary AI Another woman, charming with her gracefully moving lower back and with one hand occupied in tying up her hair, cast upon Arjuna, the son of Indra, a half-glance, which was like a conquering arrow of the god of love.
सारांश AI अपने केशों को बाँधते हुए एक सुन्दरी ने तिरछी और आधी खुली आँखों से अर्जुन पर कामदेव के अमोघ बाण के समान कटाक्ष किया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) सललितेति ॥ सललितं सविलासं यथा तथा चलितेन विवर्तितेन त्रिकेण कटिभागेन। पृष्ठवंशाधरे त्रिकम् इत्यमरः (अमरकोशः २.६.७७ ) । अभिरामाः शिरसि जाताः शिरसिजाः। सप्तम्यां जनेर्ड:अमूर्धमस्तकात्स्वाङ्गादकामे इत्यलुक् । उपपदमतिङ् (अष्टाध्यायी २.२.१९ ) इति समासः। एतेन मनसिजो व्याख्यातः। तेषां संयमने बन्धन आकुलो व्यग्र एकः पाणिर्यस्याः सापरा स्त्री सुरपतितनयेऽर्जुने । जेतैव जैत्रः । जेतृशब्दात्तृजन्तात् प्रज्ञादिभ्यश्च (अष्टाध्यायी ५.४.३८ ) इत्यण्प्रत्ययः। मनसिजस्य जैत्रः शरस्तं तथाभूतम् । विलोचनस्यार्धमेकदेशम् । कटाक्षमित्यर्थः । निरासे विससर्ज ॥
पदच्छेदः AI
सललितचलितत्रिकाभिरामाःसललितचलितत्रिकअभिराम (१.१) charming with her gracefully moving lower back
शिरसिजसंयमनाकुलैकपाणिःशिरसिजसंयमनआकुल–एकपाणि (१.१) one of whose hands was occupied in tying up her hair
सुरपतितनयेसुरपतितनय (७.१) on the son of the lord of gods (Arjuna)
अपराअपर (१.१) another woman
निरासेनिरासे (निर्√अस् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) cast
मनसिजजैत्रशरम्मनसिजजैत्रशर (२.१) the conquering arrow of Kamadeva
विलोचनार्धम्विलोचनअर्ध (२.१) a half-glance
छन्दः पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३
लि लि त्रि का भि रा माः
शि सि सं ना कु लै पा णिः
सु ति ये ऽप रा नि रा से
सि जै त्र रं वि लो ना र्धम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.