अन्वयः
AI
अपरा स्मराभितापात् धृतबिसवलये पाणौ अधिरूषितपाण्डुगण्डलेखं मुखं निधाय अमधुमदालसलोचनं नृपसुतं निदध्यौ।
English Summary
AI
Another woman, tormented by love, rested her face, whose cheeks had grown pale, upon her hand which wore a lotus-stalk bracelet. She then gazed intently at the prince, her eyes languid not from the intoxication of wine, but from passion.
सारांश
AI
कामदेव के ताप से व्याकुल एक अन्य स्त्री ने मृणाल के वलय वाले हाथ पर अपना पाण्डु वर्ण का कपोल रखकर मदभरी आँखों से अर्जुन को निहारा।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
धृतेति ॥ अपरा स्त्री स्मराभितापाद्धेतोर्धृतानि बिसान्येव वलयानि येन तस्मिन्पाणावधिरूषिते चन्दनादिचर्चिते पाण्डू गण्डलेखे गण्डस्थले यस्य तन्मुखं निधायारोप्यामधुमदे मधुमदरहिते तथाप्यलसे लोचने यस्मिन्कर्मणि तद्यथा तथा तं नृपसुतं निदध्यौ पश्यति स्म ।
निर्वर्णनं तु निध्यानं दर्शनालोकनेक्षणम् इत्यमरः (अमरकोशः ३.२.३१ ) ॥ अथ पञ्चभिर्मुनिं प्रति दूतीवाक्यमाह
पदच्छेदः
AI
| धृतबिसवलये | धृत–बिस–वलय (७.१) | on the hand wearing a lotus-stalk bracelet |
| निधाय | निधाय (नि√धा+ल्यप्) | having placed |
| पाणौ | पाणि (७.१) | on the hand |
| मुखम् | मुख (२.१) | face |
| अधिरूषितपाण्डुगण्डलेखम् | अधिरूषित–पाण्डु–गण्ड–लेखा (२.१) | whose cheek-surface was pale |
| नृपसुतम् | नृप–सुत (२.१) | the prince (Arjuna) |
| अपरा | अपरा (१.१) | Another (woman) |
| स्मराभितापात् | स्मर–अभिताप (५.१) | due to the torment of love |
| अमधुमदालसलोचनम् | अ–मधु–मद–अलस–लोचन (२.१) | whose eyes were languid not from the intoxication of wine |
| निदध्यौ | निदध्यौ (नि√ध्यै कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | gazed at |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| धृ | त | बि | स | व | ल | ये | नि | धा | य | पा | णौ | |
| मु | ख | म | धि | रू | षि | त | पा | ण्डु | ग | ण्ड | ले | खम् |
| नृ | प | सु | त | म | प | रा | स्म | रा | भि | ता | पा | |
| द | म | धु | म | दा | ल | स | लो | च | नं | नि | द | ध्यौ |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.