मुनिमभिमुखतां निनीषवो याः
समुपययुः कमनीयतागुणेन ।
मदनमुपदधे स एव तासां
दुरधिगमा हि गतिः प्रयोजनानाम् ॥

अन्वयः AI याः कमनीयतागुणेन मुनिम् अभिमुखतां निनीषवः समुपययुः, सः एव तासां मदनम् उपदधे। हि प्रयोजनानां गतिः दुरधिगमा भवति।
English Summary AI Those celestial women who, by the quality of their loveliness, approached the sage (Arjuna) desiring to win his attention, found that he himself instead produced love in them. Indeed, the outcome of undertakings is difficult to comprehend.
सारांश AI मुनि को आकर्षित करने आई अप्सराएं स्वयं ही कामदेव के वश में हो गईं; प्रयोजनों की सिद्धि का मार्ग बड़ा ही अनिश्चित और दुरूह होता है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) मुनिमिति ॥ या: स्त्रियः कमनीयता सौन्दर्यं सैव गुणस्तेन मुनिमर्जुनमभिमुखतां वश्यतां निनीषवो नेतुमिच्छवः समुपययुः । तासां स्त्रीणां स मुनिरेव मदनमुपदधे जनयामास। तथा हि । प्रयोजनानामुद्देश्यानां गतिः परिणतिर्दुरधिगमा हि दुर्ज्ञेया खलु । अतः कचिद्भवति क्वचिन्न भवतीति भावः ॥ अथासामनुरागमेव कार्यतः प्रपञ्चयति
पदच्छेदः AI
मुनिम्मुनि (२.१) the sage (Arjuna)
अभिमुखताम्अभिमुखता (२.१) attention
निनीषवःनिनीषु (√नी+सन्+उ, १.३) desiring to lead
याःयद् (१.३) Those who
समुपययुःसमुपययुः (सम्+उप√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) approached
कमनीयतागुणेनकमनीयतागुण (३.१) by the quality of their loveliness
मदनम्मदन (२.१) love
उपदधेउपदधे (उप√धा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) he produced
सःतद् (१.१) He (Arjuna)
एवएव himself
तासाम्तद् (६.३) in them
दुरधिगमादुरधिगम (१.१) difficult to comprehend
हिहि Indeed
गतिःगति (१.१) the course
प्रयोजनानाम्प्रयोजन (६.३) of undertakings
छन्दः पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३
मु नि भि मु तां नि नी वो याः
मु युः नी ता गु णे
मु धे ता सां
दु धि मा हि तिः प्र यो ना नाम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.