समदशिखिरुतानि हंसनादैः
कुमुदवनानि कदम्बपुष्पवृष्ट्या ।
श्रियमतिशयिनीं समेत्य जग्मु-
र्गुणमहतां महते गुणाय योगः ॥

अन्वयः AI समदशिखिरुतानि हंसनादैः, कुमुदवनानि कदम्बपुष्पवृष्ट्या च समेत्य अतिशयिनीं श्रियं जग्मुः। हि गुणमहतां योगः महते गुणाय भवति।

English Summary AI The cries of peacocks, joining with the calls of swans, and the water-lily groves, combining with showers of Kadamba flowers, attained an exceeding beauty. Indeed, the association of the great in virtue leads to even greater virtue.

सारांश AI मयूरों और हंसों की ध्वनियों तथा कुमुदों और कदम्बों के मिलन ने अपूर्व शोभा प्राप्त की; महान गुणों का मेल गुणों की वृद्धि का कारण होता है।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) समदेति ॥ समदशिखिरुतानि मत्तमयूरकूजितानि हंसनादैः समेत्य तथा कुमुदव नानि कदम्बपुष्पवृष्ट्या कम्बपुष्पसंपदा समेत्यातिशयिनीमतिशयवतीं श्रियं जग्मुः । तथा हि । गुणमहतां गुणाधिकानां योगः परस्परसमागमो महते गुणायोत्कर्षाय । भवतीति शेषः । अत्र त्रिपाद्यां समालंकार:—सा समरलंकृतिर्योग्यवस्तुनोरुभयोरपि इति लक्षणात् । सोऽपि चतुर्थेनार्थान्तरन्यासेन स्वसमर्थकेनाङ्गाङ्गिभावेन संकीर्यते ॥

पदच्छेदः AI

समदशिखिरुतानि	समद–शिखिन्–रुत (१.३)	The cries of intoxicated peacocks
हंसनादैः	हंसनाद (३.३)	with the calls of swans
कुमुदवनानि	कुमुदवन (१.३)	the water-lily groves
कदम्बपुष्पवृष्ट्या	कदम्ब–पुष्प–वृष्टि (३.१)	with the shower of Kadamba flowers
श्रियम्	श्री (२.१)	splendor
अतिशयिनीम्	अतिशयिन् (२.१)	exceeding
समेत्य	समेत्य (सम्√इ+ल्यप्)	having come together
जग्मुः	जग्मुः (√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	attained
गुणमहताम्	गुण–महत् (६.३)	of those great in virtues
महते	महत् (४.१)	for a great
गुणाय	गुण (४.१)	for excellence
योगः	योग (१.१)	The union

छन्दः पुष्पिताग्रा []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
स	म	द	शि	खि	रु	ता	नि	हं	स	ना	दैः
कु	मु	द	व	ना	नि	क	द	म्ब	पु	ष्प	वृ	ष्ट्या
श्रि	य	म	ति	श	यि	नीं	स	मे	त्य	ज	ग्मु
र्गु	ण	म	ह	तां	म	ह	ते	गु	णा	य	यो	गः

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect