परिसुरपतिसूनुधाम सद्यः
समुपदधन्मुकुलानि मालतीनाम् ।
विरलमपजहार बद्धबिन्दुः
सरजसतामवनेरपां निपातः ॥

अन्वयः AI सद्यः परि-सुरपति-सूनु-धाम मालतीनां मुकुलानि सम्-उप-दधत्, बद्ध-बिन्दुः अपां निपातः अवनेः स-रजसतां विरलम् अप-जहार।
English Summary AI Immediately causing Malati buds to appear around Arjuna's hermitage, a sparse shower of rain, forming distinct drops, removed the dustiness from the surface of the earth.
सारांश AI अर्जुन के आश्रम के समीप वर्षा की बूंदों ने मालती की कलियाँ खिला दीं और पृथ्वी की धूल को शांत कर निर्मलता भर दी।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) परीति ॥ परिसुरपतिसूनुधामार्जुनाश्रमं प्रति । परीति लक्षणार्थे कर्मप्रवचनीयस्य योगाद्वितीया । यद्वा वर्जनार्थस्य तस्यात्र विरोधाद्विभक्त्यर्थेऽव्ययीभावः । तथा च सुरपतिसूनुधाम्नीत्यर्थः । सद्यो मालतीनां जातीलतानाम्। सुमना मालती जातिः इत्यमरः (अमरकोशः २.४.७२ ) । मुकुलानि समुपदधज्जनयन्विरलं यथा तथा बद्धविन्दुरपां निपातो वृष्टिरवने: संबन्धिनीं सरजसतां सरजस्कत्वम् । अचतुर- (अष्टाध्यायी ५.४.७७ ) इत्यादिसूत्रेण साकल्यार्थेऽव्ययीभावः । समासान्तनिपातश्च बहुव्रीह्यर्थस्तु लक्ष्यते । अव्ययीभावदर्शनं तु प्रायिकम् इति केचित् । अपजहार । धूलिं शमयामासेत्यर्थः ।
पदच्छेदः AI
परिसुरपतिसूनुधामपरि–सुरपतिसूनुधाम (२.१) around the abode of Indra's son
सद्यःसद्यस् immediately
समुपदधत्समुपदधत् (सम्+उप√धा+शतृ, १.१) causing to appear
मुकुलानिमुकुल (२.३) buds
मालतीनाम्मालती (६.३) of the Malati creepers
विरलम्विरलम् sparsely
अपजहारअपजहार (अप√हृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) removed
बद्धबिन्दुःबद्ध (√बन्ध्+क्त)बिन्दु (१.१) forming drops
सरजसताम्सरजसता (२.१) the dustiness
अवनेःअवनि (६.१) of the earth
अपाम्अप् (६.३) of water
निपातःनिपात (१.१) the fall
छन्दः पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३
रि सु ति सू नु धा द्यः
मु न्मु कु ला नि मा ती नाम्
वि हा द्ध बि न्दुः
ता ने पां नि पा तः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.