अन्वयः
AI
अथ हरि-सूनु-दर्शनेन कृतक-विलोभनं विधित्सौ युवति-जने (सति), चित्त-जन्मा प्रसभम् अवततार। हि मधुरा यौवन-श्रीः मनः हरति।
English Summary
AI
Then, as the young women, upon seeing Arjuna, desired to enact their feigned seduction, the mind-born god of love (Kamadeva) forcibly descended upon them. Indeed, the sweet beauty of youth captivates the mind.
सारांश
AI
जब वे सुंदरियाँ अर्जुन को लुभाने का विचार कर रही थीं, तब कामदेव ने उनके मन में प्रवेश किया क्योंकि यौवन स्वयं आकर्षक होता है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
अथेति ॥ अथानन्तरं कृतकविलोभनं कृत्रिमं विलोभनं विधित्सौ विधातुमिच्छौ । विपूर्वाङ्धातेः सन्नन्तादुप्रत्ययः । युवतिजने हरिसूनोरर्जुनस्य दर्शनेन चित्तजम्ना कामः प्रसभं बलादवततार। दैवतत्परं वञ्चयितुमागतस्य मोहो भवति । यतः स्वयं मुनिवञ्चनप्रवृत्ताः स्त्रियस्तेन वञ्चिता इत्यर्थः । युक्तं चैतत् । हि यस्मान्मधुरा मनोहरा यौवनश्रीर्मनो हरति । बलादिति शेषः ॥
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | Then |
| कृतकविलोभनम् | कृतक–विलोभन (२.१) | feigned seduction |
| विधित्सौ | विधित्सु (√धा+सन्+उ, ७.१) | desiring to do |
| युवतिजने | युवतिजन (७.१) | the group of young women |
| हरिसूनुदर्शनेन | हरिसूनु–दर्शन (३.१) | by the sight of Hari's son |
| प्रसभम् | प्रसभम् | forcibly |
| अवततार | अवततार (अव√तृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | descended |
| चित्तजन्मा | चित्तजन्मन् (१.१) | the mind-born (Kamadeva) |
| हरति | हरति (√हृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | captivates |
| मनः | मनस् (२.१) | the mind |
| मधुरा | मधुर (१.१) | sweet |
| हि | हि | for |
| यौवनश्रीः | यौवन–श्री (१.१) | the beauty of youth |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | थ | कृ | त | क | वि | लो | भ | नं | वि | धि | त्सौ | |
| यु | व | ति | ज | ने | ह | रि | सू | नु | द | र्श | ने | न |
| प्र | स | भ | म | व | त | ता | र | चि | त्त | ज | न्मा | |
| ह | र | ति | म | नो | म | धु | रा | हि | यौ | व | न | श्रीः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.