सदृशमतनुमाकृतेः प्रयत्नं
तदनुगुणामपरैः क्रियामलङ्घ्याम् ।
दधदलघु तपः क्रियानुरूपं
विजयवतीं च तपःसमां समृद्धिम् ॥
सदृशमतनुमाकृतेः प्रयत्नं
तदनुगुणामपरैः क्रियामलङ्घ्याम् ।
दधदलघु तपः क्रियानुरूपं
विजयवतीं च तपःसमां समृद्धिम् ॥
तदनुगुणामपरैः क्रियामलङ्घ्याम् ।
दधदलघु तपः क्रियानुरूपं
विजयवतीं च तपःसमां समृद्धिम् ॥
अन्वयः
AI
(सः) आकृतेः सदृशम् अतनुं प्रयत्नं, तत्-अनुगुणाम् अपरैः अलङ्घ्यां क्रियां, क्रिया-अनुरूपम् अलघु तपः, च तपः-समां विजयवतीं समृद्धिं दधत् (आसीत्)।
English Summary
AI
He possessed a great effort befitting his noble form, an unsurpassable action corresponding to that effort, a great austerity in keeping with his actions, and a victorious splendor equal to his austerity.
सारांश
AI
अपनी आकृति के अनुरूप ही महान प्रयत्न और तपस्या करते हुए अर्जुन विजयदायिनी सिद्धि को प्राप्त कर रहे थे।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
सदृशमिति ॥ पुनः । आकृतेर्वपुषः।
आकृतिः कथिता रूपे सामान्यवपुषोरपि इति विश्वः । सदृशं तुल्यमतनुं महान्तं प्रयत्नमुद्योगं द्धत् । तथा तदनुगुणां प्रयत्नानुकूलामपरैरन्यैरलङ्घ्याम् । कर्तुमशक्यामित्यर्थः । क्रियां व्यापारं दधत् । तथा क्रियानुरूपं क्रियानुगुणमलघु गुरु तपो दधत् । तथा विजयवतीं सर्वोत्कर्षवतीं विजयफलां वा तपःक्रियानुरूपां तपःसमा समृद्धिमैश्वर्य दधत् । अत्र पूर्वं प्रत्युत्तरस्य विशेषणतया स्थापनात्प्रथमैकावल्यलंकार:—यथापूर्वं परस्य विशेषणतया स्थापन एकावली इति सर्वस्वसूत्रात् ॥
पदच्छेदः
AI
| सदृशम् | सदृश (२.१) | befitting |
| अतनुम् | अतनु (२.१) | great |
| आकृतेः | आकृति (५.१) | of his form |
| प्रयत्नम् | प्रयत्न (२.१) | effort |
| तदनुगुणाम् | तदनुगुण (२.१) | corresponding to that |
| अपरैः | अपर (३.३) | by others |
| क्रियाम् | क्रिया (२.१) | action |
| अलङ्घ्याम् | अलङ्घ्य (२.१) | unsurpassable |
| दधत् | दधत् (√धा+शतृ, १.१) | bearing |
| अलघु | अलघु (२.१) | great |
| तपः | तपस् (२.१) | austerity |
| क्रियानुरूपम् | क्रिया–अनुरूप (२.१) | corresponding to his actions |
| विजयवतीम् | विजयवत् (२.१) | victorious |
| च | च | and |
| तपःसमाम् | तपस्–सम (२.१) | equal to his austerity |
| समृद्धिम् | समृद्धि (२.१) | splendor |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | दृ | श | म | त | नु | मा | कृ | तेः | प्र | य | त्नं | |
| त | द | नु | गु | णा | म | प | रैः | क्रि | या | म | ल | ङ्घ्याम् |
| द | ध | द | ल | घु | त | पः | क्रि | या | नु | रू | पं | |
| वि | ज | य | व | तीं | च | त | पः | स | मां | स | मृ | द्धिम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.