सुरसरिति परं तपोऽधिगच्छ-
न्विधृतपिशङ्गबृहज्जटाकलापः ।
हविरिव विततः शिखासमूहैः
समभिलषन्नुपवेदि जातवेदाः ॥
सुरसरिति परं तपोऽधिगच्छ-
न्विधृतपिशङ्गबृहज्जटाकलापः ।
हविरिव विततः शिखासमूहैः
समभिलषन्नुपवेदि जातवेदाः ॥
न्विधृतपिशङ्गबृहज्जटाकलापः ।
हविरिव विततः शिखासमूहैः
समभिलषन्नुपवेदि जातवेदाः ॥
अन्वयः
AI
सुर-सरिति परं तपः अधिगच्छन्, विधृत-पिशङ्ग-बृहत्-जटा-कलापः (सः), उपवेदि हविः समभिलषन् शिखा-समूहैः विततः जात-वेदाः इव (बभौ)।
English Summary
AI
Practicing supreme austerity in the celestial river, wearing a large mass of tawny matted hair, he appeared like the sacrificial fire near the altar, which, desiring the oblation, spreads out with its mass of flames.
सारांश
AI
गंगा के तट पर तपस्यारत, पीली जटाओं वाले वे मुनि वेदी पर प्रज्वलित अग्नि की शिखाओं के समान प्रतीत हो रहे थे।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
सुरेति ॥ पुनः । सुरसरिति गङ्गाकूले परं तपोऽधिगच्छन्नर्जयन् । फलाभिलाषेणेति शेषः । हविः समभिलषन्नित्युपमानविशेषणसामर्थ्यात् । तथा विधृतः पिशङ्गबृहज्जटाकलापो येन सः। अत एवोपवेदि वेद्याम् । विभक्त्यर्थेऽव्ययीभावः । शिखासमूहैर्ज्वालाजालैर्विततो विस्तृतो हविराज्यादिकं समभिलषन् । जातं वेदो हिरण्यं यस्मादिति जातवेदा वह्निरिव स्थितः ॥
पदच्छेदः
AI
| सुरसरिति | सुरसरित् (७.१) | in the celestial river |
| परम् | पर (२.१) | supreme |
| तपः | तपस् (२.१) | austerity |
| अधिगच्छन् | अधिगच्छत् (अधि√गम्+शतृ, १.१) | practicing |
| विधृतपिशङ्गबृहज्जटाकलापः | विधृत (वि√धृ+क्त)–पिशङ्ग–बृहत्–जटाकलाप (१.१) | wearing a large mass of tawny matted hair |
| हविरिव | हविस् (२.१)–इव | like the oblation |
| विततः | वितत (वि√तन्+क्त, १.१) | spread out |
| शिखासमूहैः | शिखा–समूह (३.३) | with masses of flames |
| समभिलषन् | समभिलषत् (सम्+अभि√लष्+शतृ, १.१) | desiring |
| उपवेदि | उपवेदि (७.१) | near the sacrificial altar |
| जातवेदाः | जातवेदस् (१.१) | fire |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सु | र | स | रि | ति | प | रं | त | पो | ऽधि | ग | च्छ | |
| न्वि | धृ | त | पि | श | ङ्ग | बृ | ह | ज्ज | टा | क | ला | पः |
| ह | वि | रि | व | वि | त | तः | शि | खा | स | मू | हैः | |
| स | म | भि | ल | ष | न्नु | प | वे | दि | जा | त | वे | दाः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.