तिक्तास्ते विटपास्त्वचो यदि ततस्तिक्तास्ततोऽपि च्छदा-
स्तेभ्योऽपि प्रसवास्ततोऽपि च फलान्येवं न दृष्टं क्वचित् ।
स्तौमि त्वामथ वा न निम्ब भवतोऽप्यासीद्यतः सम्भवः
श्रीमत्तत्किल निम्बबीजमवनौ स्तुत्यं वचःशालिनाम् ॥

अन्वयः AI यदि त्वचः तिक्ताः, ततः विटपाः तिक्ताः, ततः अपि छदाः, तेभ्यः अपि प्रसवाः, ततः अपि च फलानि (तिक्तानि), एवम् क्वचित् न दृष्टम् । अथ वा, हे निम्ब, त्वाम् स्तौमि, यतः भवतः अपि सम्भवः आसीत्, तत् श्रीमत् निम्बबीजम् किल अवनौ वचःशालिनाम् स्तुत्यम् ।

Summary AI It is not seen anywhere that if the bark is bitter, then the branches are bitter, then the leaves, then the blossoms, and then the fruits. Or rather, O Nimba tree, I do not praise you, but that glorious Nimba seed from which even you originated. Indeed, on this earth, that seed is what should be praised by the eloquent. The source of a lineage, not its flawed descendants, deserves the real praise.

पदच्छेदः AI

तिक्ताः	तिक्त (१.१)	are bitter
ते	युष्मद् (६.१)	your
विटपाः	विटप (१.३)	branches
त्वचः	त्वच् (१.३)	barks
यदि	यदि	if
ततः	ततः	from that
तिक्ताः	तिक्त (१.३)	are bitter
ततः	ततः	from that
अपि	अपि	also
छदाः	छद (१.३)	leaves
तेभ्यः	तद् (५.३)	from them
अपि	अपि	also
प्रसवाः	प्रसव (१.३)	blossoms
ततः	ततः	from that
अपि	अपि	also
च	च	and
फलानि	फल (१.३)	fruits
एवं	एवम्	thus
न	न	not
दृष्टं	दृष्ट (√दृश्+क्त, १.१)	seen
क्वचित्	क्वचित्	anywhere
स्तौमि	स्तौमि (√स्तु कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I praise
त्वाम्	युष्मद् (२.१)	you
अथ वा	अथ वा	or rather
न	न	not
निम्ब	निम्ब (८.१)	O Nimba tree
भवतः	भवत् (६.१)	your
अपि	अपि	even
आसीत्	आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	was
यतः	यतः	from which
सम्भवः	सम्भव (१.१)	origin
श्रीमत्	श्रीमत् (१.१)	glorious
तत्	तद् (१.१)	that
किल	किल	indeed
निम्बबीजम्	निम्ब–बीज (१.१)	Nimba seed
अवनौ	अवनि (७.१)	on earth
स्तुत्यं	स्तुत्य (√स्तु+यत्, १.१)	is to be praised
वचःशालिनाम्	वचस्–शालिन् (६.३)	by the eloquent

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
ति	क्ता	स्ते	वि	ट	पा	स्त्व	चो	य	दि	त	त	स्ति	क्ता	स्त	तो	ऽपि	च्छ	दा
स्ते	भ्यो	ऽपि	प्र	स	वा	स्त	तो	ऽपि	च	फ	ला	न्ये	वं	न	दृ	ष्टं	क्व	चित्
स्तौ	मि	त्वा	म	थ	वा	न	नि	म्ब	भ	व	तो	ऽप्या	सी	द्य	तः	स	म्भ	वः
श्री	म	त्त	त्कि	ल	नि	म्ब	बी	ज	म	व	नौ	स्तु	त्यं	व	चः	शा	लि	नाम्
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

About

Resources

Connect