प्रहरविरतौ मध्ये वाह्नस्ततोऽपि परेऽथवा
किमुत सकले जाते वाह्णि प्रिय त्वमिहैष्यसि ।
इति दिनशतप्राप्यं देशं प्रियस्य यियासतो
हरति गमनं बालालापैः सबाष्पगलज्जलैः ॥

अन्वयः AI प्रिय, त्वम् प्रहर-विरतौ, वा अह्नः मध्ये, ततः अपि परे अथवा, किम् उत सकले अह्नि जाते वा इह एष्यसि? इति स-बाष्प-गलत्-जलैः बाल-आलापैः (बाला) दिन-शत-प्राप्यं देशं यियासतः प्रियस्य गमनं हरति ।

Summary AI "My love, will you return at the end of the first watch, or at midday, or later, or perhaps when the whole day has passed?" With such innocent questions, accompanied by streaming tears, the young woman prevents the departure of her beloved, who wishes to travel to a land that would take a hundred days to reach.

पदच्छेदः AI

प्रहर	प्रहर	watch
विरतौ	विरति (७.१)	at the end of a
मध्ये	मध्य (७.१)	in the middle
वा	वा	or
अह्नः	अहन् (६.१)	of the day
ततः	ततस्	than that
अपि	अपि	even
परे	पर (७.१)	later
अथवा	अथवा	or
किम्	किम्	or
उत	उत	even
सकले	सकल (७.१)	the entire
जाते	जात (√जन्+क्त, ७.१)	having passed
अह्नि	अहन् (७.१)	day
प्रिय	प्रिय (८.१)	O beloved
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
इह	इह	here
एष्यसि	एष्यसि (√इ कर्तरि लृट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	will you come
इति	इति	thus
दिन	दिन	day
शत	शत	hundred
प्राप्यम्	प्राप्य (प्र√आप्+ण्यत्, २.१)	reachable in a
देशम्	देश (२.१)	to a country
प्रियस्य	प्रिय (६.१)	of the beloved
यियासतः	यियासत् (√या+सन्+शतृ, ६.१)	of him who wishes to go
हरति	हरति (√हृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	prevents
गमनम्	गमन (२.१)	the departure
बाल	बाल	childish
आलापैः	आलाप (३.३)	with talk
स	स	with
बाष्प	बाष्प	tears
गलत्	गलत् (√गल्+शतृ)	streaming
जलैः	जल (३.३)	water

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
प्र	ह	र	वि	र	तौ	म	ध्ये	वा	ह्न	स्त	तो	ऽपि	प	रे	ऽथ	वा
कि	मु	त	स	क	ले	जा	ते	वा	ह्णि	प्रि	य	त्व	मि	है	ष्य	सि
इ	ति	दि	न	श	त	प्रा	प्यं	दे	शं	प्रि	य	स्य	यि	या	स	तो
ह	र	ति	ग	म	नं	बा	ला	ला	पैः	स	बा	ष्प	ग	ल	ज्ज	लैः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

About

Resources

Connect