याताः किं न मिलन्ति सुन्दरि पुनश्चिन्ता त्वया मत्कृते
नो कार्या नितरां कृशामि कथयत्येवं सबाष्पे मयि ।
लज्जामन्थरतारकेण निपतद्धाराश्रुणा चक्षुषा
दृष्ट्वा मां हसितेन भाविमरणोत्साहस्तया सूचितः ॥

अन्वयः AI सुन्दरि, याताः किं पुनः न मिलन्ति? त्वया मत्-कृते चिन्ता नो कार्या । (त्वम्) नितरां कृशा असि । एवं स-बाष्पे मयि कथयति (सति), तया लज्जा-मन्थर-तारकेण निपतत्-धारा-अश्रुणा चक्षुषा मां दृष्ट्वा हसितेन भावि-मरण-उत्साहः सूचितः ।

Summary AI As I, with tears in my eyes, said, "O beautiful one, don't those who depart meet again? You shouldn't worry for my sake; you are becoming so thin," she looked at me with eyes whose pupils were slow with shyness and from which streams of tears fell. Then, with a faint smile, she indicated her resolve to die if I did not return.

पदच्छेदः AI

याताः	यात (√या+क्त, १.३)	those who have gone
किम्	किम्	do
न	न	not
मिलन्ति	मिलन्ति (√मिल् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	meet
सुन्दरि	सुन्दरी (८.१)	O beautiful one
पुनः	पुनर्	again
चिन्ता	चिन्ता (१.१)	worry
त्वया	युष्मद् (३.१)	by you
मत्	अस्मद्	my
कृते	कृते	for the sake of
नो	नो	not
कार्या	कार्य (√कृ+ण्यत्, १.१)	to be done
नितराम्	नितराम्	extremely
कृशा	कृश (१.१)	thin
असि	असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you are
कथयति	कथयत् (√कथ+शतृ, ७.१)	while speaking
एवम्	एवम्	thus
स	स	with
बाष्पे	बाष्प (७.१)	tears
मयि	अस्मद् (७.१)	I
लज्जा	लज्जा	shyness
मन्थर	मन्थर	slow
तारकेण	तारक (३.१)	with pupils
निपतत्	निपतत् (नि√पत्+शतृ)	falling
धारा	धारा	streams of
अश्रुणा	अश्रु (३.१)	with tears
चक्षुषा	चक्षुस् (३.१)	with the eye
दृष्ट्वा	दृष्ट्वा (√दृश्+क्त्वा)	having looked
माम्	अस्मद् (२.१)	at me
हसितेन	हसित (३.१)	with a smile
भावि	भाविन्	future
मरण	मरण	death
उत्साहः	उत्साह (१.१)	resolve for
तया	तद् (३.१)	by her
सूचितः	सूचित (√सूच्+क्त, १.१)	was indicated

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
या	ताः	किं	न	मि	ल	न्ति	सु	न्द	रि	पु	न	श्चि	न्ता	त्व	या	म	त्कृ	ते
नो	का	र्या	नि	त	रां	कृ	शा	मि	क	थ	य	त्ये	वं	स	बा	ष्पे	म	यि
ल	ज्जा	म	न्थ	र	ता	र	के	ण	नि	प	त	द्धा	रा	श्रु	णा	च	क्षु	षा
दृ	ष्ट्वा	मां	ह	सि	ते	न	भा	वि	म	र	णो	त्सा	ह	स्त	या	सू	चि	तः
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect