कृतो दूरादेव स्मितमधुरमभ्युद्गमविधिः
शिरस्याज्ञा न्यस्ता प्रतिवचनवत्यानतिमति ।
न दृष्टेः शैथिल्यं मिलन इति चेतो दहति मे
निगूढान्तःकोपात्कठिनहृदये संवृतिरियम् ॥

अन्वयः AI (त्वया) दूरात् एव स्मितमधुरम् अभ्युद्गमविधिः कृतः। शिरसि आज्ञा न्यस्ता। आनतिमति प्रतिवचनवती (असि)। दृष्टेः शैथिल्यम् न (अस्ति)। कठिनहृदये! इयम् निगूढान्तःकोपात् संवृतिः (इति) मे चेतः दहति।

Summary AI A lover speaks to his beloved: "You performed the rite of welcome with a sweet smile from afar, you accepted my command on your head, you replied with a bow. There is no wavering in your gaze. O hard-hearted one, the thought that this meeting is just a concealment of your hidden anger burns my heart."

पदच्छेदः AI

कृतः	कृत (√कृ+क्त, १.१)	was performed
दूरात्	दूर (५.१)	from a distance
एव	एव	itself
स्मितमधुरम्	स्मित–मधुर	sweet with a smile
अभ्युद्गमविधिः	अभि–उद्गम–विधि (१.१)	the rite of welcome
शिरसि	शिरस् (७.१)	on the head
आज्ञा	आज्ञा (१.१)	the command
न्यस्ता	न्यस्त (नि√अस्+क्त, १.१)	was placed
प्रतिवचनवती	प्रतिवचनवत् (१.१)	you who replied
आनतिमति	आनतिमत् (१.१)	you who bowed
न	न	no
दृष्टेः	दृष्टि (६.१)	of the gaze
शैथिल्यम्	शैथिल्य (१.१)	wavering
मिलन	मिलन (१.१)	meeting
इति	इति	that
चेतः	चेतस् (१.१)	heart
दहति	दहति (√दह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	burns
मे	अस्मद् (६.१)	my
निगूढान्तःकोपात्	निगूढ–अन्तः–कोप (५.१)	from hidden inner anger
कठिनहृदये	कठिनहृदया (८.१)	O hard-hearted one
संवृतिः	संवृति (१.१)	concealment
इयम्	इदम् (१.१)	this

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
कृ	तो	दू	रा	दे	व	स्मि	त	म	धु	र	म	भ्यु	द्ग	म	वि	धिः
शि	र	स्या	ज्ञा	न्य	स्ता	प्र	ति	व	च	न	व	त्या	न	ति	म	ति
न	दृ	ष्टेः	शै	थि	ल्यं	मि	ल	न	इ	ति	चे	तो	द	ह	ति	मे
नि	गू	ढा	न्तः	को	पा	त्क	ठि	न	हृ	द	ये	सं	वृ	ति	रि	यम्
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect