पुराभूदस्माकं नियतमविभिन्ना तनुरियं
ततो नु त्वं प्रेयान्वयमपि हताशाः प्रियतमाः ।
इदानीं नाथस्त्वं वयमपि कलत्रं किमपरं
मयाप्तं प्राणानां कुलिशकठिनानां फलमिदम् ॥

अन्वयः AI पुरा अस्माकम् इयं तनुः नियतम् अविभिन्ना अभूत्। ततः नु त्वं प्रेयान्, वयम् अपि हत-आशाः प्रियतमाः (अभवम)। इदानीं त्वं नाथः, वयम् अपि कलत्रम्। किम् अपरम्? कुलिश-कठिनानां प्राणानां इदं फलं मया आप्तम्।

Summary AI "Formerly, our bodies were one. Then, you became the dearer one and I, the most beloved. Now, you are the master and I am just the wife. What more is there to say? This is the fruit I've reaped from my life-breaths, which are as hard as a thunderbolt for not leaving me."

पदच्छेदः AI

पुरा	पुरा	Formerly,
अभूत्	अभूत् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	was
अस्माकम्	अस्मद् (६.३)	our
नियतम्	नियतम्	certainly
अविभिन्ना	अविभिन्न (१.१)	undivided,
तनुः	तनु (१.१)	body
इयम्	इदम् (१.१)	this.
ततः	ततस्	Then,
नु	नु	indeed,
त्वं	युष्मद् (१.१)	you
प्रेयान्	प्रेयस् (१.१)	(became) the dearer one,
वयम्	अस्मद् (१.३)	and I,
अपि	अपि	also,
हताशाः	हत–आशा (१.३)	disappointed,
प्रियतमाः	प्रियतमा (१.३)	the most beloved.
इदानीं	इदानीम्	Now,
नाथः	नाथ (१.१)	the master
त्वं	युष्मद् (१.१)	you are,
वयम्	अस्मद् (१.३)	and I
अपि	अपि	am merely
कलत्रं	कलत्र (१.१)	the wife.
किम्	किम् (१.१)	What
अपरं	अपर (१.१)	else?
मया	अस्मद् (३.१)	By me
आप्तं	आप्त (√आप्+क्त, १.१)	has been obtained,
प्राणानां	प्राण (६.३)	of my life-breaths,
कुलिशकठिनानां	कुलिश–कठिन (६.३)	which are hard as a thunderbolt,
फलम्	फल (१.१)	the result
इदम्	इदम् (१.१)	this is.

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
पु	रा	भू	द	स्मा	कं	नि	य	त	म	वि	भि	न्ना	त	नु	रि	यं
त	तो	नु	त्वं	प्रे	या	न्व	य	म	पि	ह	ता	शाः	प्रि	य	त	माः
इ	दा	नीं	ना	थ	स्त्वं	व	य	म	पि	क	ल	त्रं	कि	म	प	रं
म	या	प्तं	प्रा	णा	नां	कु	लि	श	क	ठि	ना	नां	फ	ल	मि	दम्
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect