लिखन्नास्ते भूमिं बहिरवनतः प्राणदयितो
निराहाराः सख्यः सततरुदितोच्छूननयनाः ।
परित्यक्तं सर्वं हसितपठितं पञ्जरशुकै-
स्तवावस्था चेयं विसृज कठिने मानमधुना ॥

अन्वयः AI कठिने, प्राण-दयितः बहिः अवनतः (सन्) भूमिं लिखन् आस्ते । सख्यः सतत-रुदित-उच्छून-नयनाः (सत्यः) निराहाराः (सन्ति) । पञ्जर-शुकैः सर्वं हसित-पठितं परित्यक्तम् । तव अवस्था च इयम् । अधुना मानं विसृज ।

Summary AI O hard-hearted one, your beloved sits outside, head bowed, drawing on the ground. Your friends are fasting, their eyes swollen from constant weeping. Even the caged parrots have given up their laughter and chatter. And this is your condition. Give up your pride now.

पदच्छेदः AI

लिखन्	लिखत् (√लिख्+शतृ, १.१)	drawing
आस्ते	आस्ते (√आस् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	sits
भूमिम्	भूमि (२.१)	the ground
बहिः	बहिस्	outside
अवनतः	अवनत (अव√नम्+क्त, १.१)	with head bowed
प्राण	प्राण	life
दयितः	दयित (१.१)	beloved, dear as
निराहाराः	निराहार (१.३)	without food
सख्यः	सखी (१.३)	the friends
सतत	सतत	constant
रुदित	रुदित	weeping
उच्छून	उच्छून (उद्√श्वि+क्त)	swollen
नयनाः	नयन (१.३)	whose eyes are
परित्यक्तम्	परित्यक्त (परि√त्यज्+क्त, १.१)	is given up
सर्वम्	सर्व (१.१)	all
हसित	हसित	laughing
पठितम्	पठित (१.१)	and talking
पञ्जर	पञ्जर	caged
शुकैः	शुक (३.३)	by the parrots
तव	युष्मद् (६.१)	your
अवस्था	अवस्था (१.१)	condition
च	च	and
इयम्	इदम् (१.१)	this
विसृज	विसृज (वि√सृज् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	give up
कठिने	कठिना (८.१)	O hard-hearted one
मानम्	मान (२.१)	pride
अधुना	अधुना	now

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
लि	ख	न्ना	स्ते	भू	मिं	ब	हि	र	व	न	तः	प्रा	ण	द	यि	तो
नि	रा	हा	राः	स	ख्यः	स	त	त	रु	दि	तो	च्छू	न	न	य	नाः
प	रि	त्य	क्तं	स	र्वं	ह	सि	त	प	ठि	तं	प	ञ्ज	र	शु	कै
स्त	वा	व	स्था	चे	यं	वि	सृ	ज	क	ठि	ने	मा	न	म	धु	ना
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect