मन्दं मुद्रितपांशवः परिपतज्झङ्कारझञ्झामरु-
द्वेगध्वस्तकुटीरकान्तरगतच्छिद्रेषु लब्धान्तराः ।
कर्मव्यग्रकुटुम्बिनीकुचतटस्वेदच्छिदः प्रावृषः
प्रारम्भे निपतन्ति कन्दलदलोल्लासाः पयोबिन्दवः ॥

अन्वयः AI प्रावृषः प्रारम्भे, मन्दं मुद्रितपांशवः, परिपतत् झङ्कार झञ्झामरुत् वेग ध्वस्त कुटीरकान्तर गतत् छिद्रेषु लब्धान्तराः, कर्मव्यग्र कुटुम्बिनी कुचतट स्वेदच्छिदः, कन्दलदल उल्लासाः पयोबिन्दवः निपतन्ति ।

Summary AI At the beginning of the rainy season, drops of water fall—settling the dust, finding their way through holes in huts destroyed by gusty, roaring winds, removing sweat from the breasts of housewives busy with their chores, and causing the Kandala plants to joyfully sprout new leaves.

पदच्छेदः AI

मन्दम्	मन्दम्	gently
मुद्रितपांशवः	मुद्रितपांशु (१.३)	settling the dust
परिपतत्	परिपतत् (परि√पत्+शतृ)	falling
झङ्कार	झङ्कार	roaring
झञ्झामरुत्	झञ्झामरुत्	gusty wind
वेग	वेग	force
ध्वस्त	ध्वस्त (√ध्वंस्+क्त)	destroyed
कुटीरकान्तरगत	कुटीरकान्तरगत	inside huts
छिद्रेषु	छिद्र (७.३)	through holes
लब्धान्तराः	लब्धान्तर (१.३)	finding their way
कर्मव्यग्र	कर्मव्यग्र	busy with chores
कुटुम्बिनी	कुटुम्बिनी	housewives'
कुचतट	कुचतट	breasts
स्वेदच्छिदः	स्वेदच्छिद् (१.३)	removing sweat
प्रावृषः	प्रावृष् (६.१)	of the rainy season
प्रारम्भे	प्रारम्भ (७.१)	At the beginning
निपतन्ति	निपतन्ति (नि√पत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	fall
कन्दलदलोल्लासाः	कन्दलदलोल्लास (१.३)	causing Kandala plants to sprout
पयोबिन्दवः	पयोबिन्दु (१.३)	drops of water

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
म	न्दं	मु	द्रि	त	पां	श	वः	प	रि	प	त	ज्झ	ङ्का	र	झ	ञ्झा	म	रु
द्वे	ग	ध्व	स्त	कु	टी	र	का	न्त	र	ग	त	च्छि	द्रे	षु	ल	ब्धा	न्त	राः
क	र्म	व्य	ग्र	कु	टु	म्बि	नी	कु	च	त	ट	स्वे	द	च्छि	दः	प्रा	वृ	षः
प्रा	र	म्भे	नि	प	त	न्ति	क	न्द	ल	द	लो	ल्ला	साः	प	यो	बि	न्द	वः
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect