उरसि निहितस्तारो हारः कृता जघने घने
कलकलवती काञ्ची पादौ क्वणन्मणिनूपुरौ ।
प्रियम् अभिसरस्येवं मुग्धे समाहतडिण्डिमा
यदि किमधिकत्रासोत्कम्पं दिशः समुदीक्षसे ॥
उरसि निहितस्तारो हारः कृता जघने घने
कलकलवती काञ्ची पादौ क्वणन्मणिनूपुरौ ।
प्रियम् अभिसरस्येवं मुग्धे समाहतडिण्डिमा
यदि किमधिकत्रासोत्कम्पं दिशः समुदीक्षसे ॥
कलकलवती काञ्ची पादौ क्वणन्मणिनूपुरौ ।
प्रियम् अभिसरस्येवं मुग्धे समाहतडिण्डिमा
यदि किमधिकत्रासोत्कम्पं दिशः समुदीक्षसे ॥
अन्वयः
AI
मुग्धे, उरसि तारः हारः निहितः, घने जघने कलकलवती काञ्ची कृता, पादौ क्वणत् मणि नूपुरौ (कृतौ) । एवम् समाहत डिण्डिमा (सती) यदि प्रियम् अभिसरसि, (तर्हि) किम् अधिक त्रास उत्कम्पम् दिशः समुदीक्षसे?
Summary
AI
"O charming one, you have placed a brilliant necklace on your chest, a tinkling girdle on your ample hips, and sounding jeweled anklets on your feet. If you are thus going to meet your beloved, announcing your arrival like a beaten drum, why do you look around in all directions with excessive fear and trembling?"
पदच्छेदः
AI
| उरसि | उरस् (७.१) | On the chest |
| निहितः | निहित (नि√धा+क्त, १.१) | is placed |
| तारः | तार (१.१) | a brilliant |
| हारः | हार (१.१) | necklace |
| कृता | कृत (√कृ+क्त, १.१) | is placed |
| जघने | जघन (७.१) | on the hip |
| घने | घन (७.१) | ample |
| कलकलवती | कलकलवत् (१.१) | a tinkling |
| काञ्ची | काञ्ची (१.१) | girdle |
| पादौ | पाद (१.२) | on the two feet |
| क्वणत् | क्वणत् (√क्वण्+शतृ) | sounding |
| मणि | मणि | jewelled |
| नूपुरौ | नूपुर (१.२) | anklets |
| प्रियम् | प्रिय (२.१) | your beloved |
| अभिसरसि | अभिसरसि (अभि√सृ कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you go to meet |
| एवम् | एवम् | thus |
| मुग्धे | मुग्धा (८.१) | O charming one |
| समाहत | समाहत (सम्+आ√हन्+क्त) | as if beaten |
| डिण्डिमा | डिण्डिम (१.१) | with a drum |
| यदि | यदि | if |
| किम् | किम् | why |
| अधिक | अधिक | with excessive |
| त्रास | त्रास | fear |
| उत्कम्पम् | उत्कम्प (२.१) | and trembling |
| दिशः | दिश् (२.३) | the directions |
| समुदीक्षसे | समुदीक्षसे (सम्+उद्√ईक्ष् कर्तरि लट् (आत्मने.) म.पु. एक.) | you look around |
छन्दः
हरिणी [१७: नसमरसलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | र | सि | नि | हि | त | स्ता | रो | हा | रः | कृ | ता | ज | घ | ने | घ | ने |
| क | ल | क | ल | व | ती | का | ञ्ची | पा | दौ | क्व | ण | न्म | णि | नू | पु | रौ |
| प्रि | य | म | भि | स | र | स्ये | वं | मु | ग्धे | स | मा | ह | त | डि | ण्डि | मा |
| य | दि | कि | म | धि | क | त्रा | सो | त्क | म्पं | दि | शः | स | मु | दी | क्ष | से |
| न | स | म | र | स | ल | ग | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.