पश्यामो मयि किं प्रपद्यत इति स्थैर्यं मयालम्बितं
किं मामालपतीत्ययं खलु शठः कोपस्तयाप्याश्रितः ।
इत्यन्योन्यविलक्षदृष्टिचतुरे तस्मिन्नवस्थान्तरे
सव्याजं हसितं मया धृतिहरो बाष्पस्तु मुक्तस्तया ॥

अन्वयः AI 'मयि किं प्रपद्यते इति' मया स्थैर्यम् आलम्बितम् । 'किं माम् न आलपति इति' अयं खलु शठः कोपः तया अपि आश्रितः । इति अन्योन्य-विलक्ष-दृष्टि-चतुरे तस्मिन् अवस्थान्तरे, मया स-व्याजं हसितं, तया तु धृति-हरः बाष्पः मुक्तः ।

Summary AI "I remained firm to see what he would do. He, the rogue, also adopted anger, thinking, 'Why doesn't she speak to me?'" In this standoff, with both looking at each other with estranged glances, I smiled artfully, but she released a torrent of tears that broke my resolve.

पदच्छेदः AI

पश्यामः	पश्यामः (√दृश् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.)	let me see
मयि	अस्मद् (७.१)	towards me
किम्	किम् (२.१)	what
प्रपद्यते	प्रपद्यते (प्र√पद् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	he does
इति	इति	thinking this
स्थैर्यम्	स्थैर्य (२.१)	firmness
मया	अस्मद् (३.१)	by me
आलम्बितम्	आलम्बित (आ√लम्ब्+क्त, १.१)	was maintained
किम्	किम्	why
माम्	अस्मद् (२.१)	to me
आलपति	आलपति (आ√लप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	does she speak
इति	इति	thinking this
अयम्	इदम् (१.१)	this
खलु	खलु	indeed
शठः	शठ (१.१)	rogue
कोपः	कोप (१.१)	anger
तया	तद् (३.१)	by her
अपि	अपि	also
आश्रितः	आश्रित (आ√श्रि+क्त, १.१)	was resorted to
इति	इति	thus
अन्योन्य	अन्योन्य	each other
विलक्ष	विलक्ष	estranged
दृष्टि	दृष्टि	glances
चतुरे	चतुर (७.१)	in the clever exchange of
तस्मिन्	तद् (७.१)	in that
अवस्थान्तरे	अवस्थान्तर (७.१)	situation
स	स	with
व्याजम्	व्याज	artfully
हसितम्	हसित (√हस्+क्त, १.१)	it was smiled
मया	अस्मद् (३.१)	by me
धृति	धृति	resolve
हरः	हर (१.१)	destroying
बाष्पः	बाष्प (१.१)	tears
तु	तु	but
मुक्तः	मुक्त (√मुच्+क्त, १.१)	were released
तया	तद् (३.१)	by her

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
प	श्या	मो	म	यि	किं	प्र	प	द्य	त	इ	ति	स्थै	र्यं	म	या	ल	म्बि	तं
किं	मा	मा	ल	प	ती	त्य	यं	ख	लु	श	ठः	को	प	स्त	या	प्या	श्रि	तः
इ	त्य	न्यो	न्य	वि	ल	क्ष	दृ	ष्टि	च	तु	रे	त	स्मि	न्न	व	स्था	न्त	रे
स	व्या	जं	ह	सि	तं	म	या	धृ	ति	ह	रो	बा	ष्प	स्तु	मु	क्त	स्त	या
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect