कथमपि सखि क्रीडाकोपाद्व्रजेति मयोदिते
कठिनहृदयस्त्यक्त्वा शय्यां बलाद्गत एव सः ।
इति सरभसं ध्वस्तप्रेम्णि व्यपेतघृणे जने
पुनरपि हतव्रीडं चेतः प्रयाति करोमि किम् ॥

अन्वयः AI सखि, क्रीडा-कोपात् 'व्रज' इति मया कथमपि उदिते, सः कठिन-हृदयः शय्यां त्यक्त्वा बलात् गतः एव । इति सरभसं ध्वस्त-प्रेम्णि व्यपेत-घृणे जने, हत-व्रीडं चेतः पुनः अपि प्रयाति, किं करोमि?

Summary AI A woman laments: "Friend, when I somehow said 'Go!' in a fit of playful anger, that hard-hearted man actually left the bed and went away. Now my shameless heart wants to go back to that cruel, loveless person. What can I do?"

पदच्छेदः AI

कथमपि	कथमपि	somehow
सखि	सखी (८.१)	O friend
क्रीडा	क्रीडा	playful
कोपात्	कोप (५.१)	from anger
व्रज	व्रज (√व्रज् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	go
इति	इति	thus
मया	अस्मद् (३.१)	by me
उदिते	उदित (√वद्+क्त, ७.१)	having been said
कठिन	कठिन	hard
हृदयः	हृदय (१.१)	hearted
त्यक्त्वा	त्यक्त्वा (√त्यज्+क्त्वा)	having left
शय्याम्	शय्या (२.१)	the bed
बलात्	बल (५.१)	forcefully/actually
गतः	गत (√गम्+क्त, १.१)	went
एव	एव	indeed
सः	तद् (१.१)	he
इति	इति	thus
सरभसम्	सरभसम्	impetuously
ध्वस्त	ध्वस्त (√ध्वंस्+क्त)	destroyed
प्रेम्णि	प्रेमन् (७.१)	whose love is
व्यपेत	व्यपेत (वि+अप√इ+क्त)	devoid of
घृणे	घृणा (७.१)	pity
जने	जन (७.१)	towards that person
पुनः	पुनर्	again
अपि	अपि	even
हत	हत (√हन्+क्त)	shameless
व्रीडम्	व्रीड (१.१)	(whose shame is destroyed)
चेतः	चेतस् (१.१)	my heart
प्रयाति	प्रयाति (प्र√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	goes
करोमि	करोमि (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	do I do
किम्	किम् (२.१)	what

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
क	थ	म	पि	स	खि	क्री	डा	को	पा	द्व्र	जे	ति	म	यो	दि	ते
क	ठि	न	हृ	द	य	स्त्य	क्त्वा	श	य्यां	ब	ला	द्ग	त	ए	व	सः
इ	ति	स	र	भ	सं	ध्व	स्त	प्रे	म्णि	व्य	पे	त	घृ	णे	ज	ने
पु	न	र	पि	ह	त	व्री	डं	चे	तः	प्र	या	ति	क	रो	मि	किम्
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

About

Resources

Connect