इदं कृष्णं कृष्णं प्रियतम तनु श्वेतमथ किं
गमिष्यामो यामो भवतु गमनेनाथ भवतु ।
पुरा येनावं मे चिरमनुसृता चित्तपदवी
स एवान्यो जातः सखि परिचिताः कस्य पुरुषाः ॥

अन्वयः AI (हे) प्रियतम, इदम् कृष्णम् कृष्णम्, तनु श्वेतम्। अथ किम्? गमिष्यामः? यामः। अथ गमनेन भवतु, भवतु। (हे) सखि, पुरा येन मे चित्त-पदवी चिरम् अनुसृता, सः एव अन्यः जातः। पुरुषाः कस्य परिचिताः (भवन्ति)?

Summary AI A woman speaks, possibly delirious: "This is dark, dark, my love... the body is white. What then? Shall we go? Let's go. Well, let it be with going, let it be. O friend, he who once followed the path of my heart for so long has now become someone else. To whom are men ever truly known?"

पदच्छेदः AI

इदम्	इदम् (१.१)	this
कृष्णम्	कृष्ण (१.१)	is dark
कृष्णम्	कृष्ण (१.१)	dark
प्रियतम	प्रियतम (८.१)	O beloved
तनु	तनु (१.१)	the body
श्वेतम्	श्वेत (१.१)	is white
अथ	अथ	what
किम्	किम् (१.१)	then
गमिष्यामः	गमिष्यामः (√गम् कर्तरि लृट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.)	shall we go
यामः	यामः (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.)	let's go
भवतु	भवतु (√भू कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let it be
गमनेन	गमन (३.१)	with going
अथ	अथ	well
भवतु	भवतु (√भू कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let it be
पुरा	पुरा	formerly
येन	यद् (३.१)	by whom
आवम्	अस्मद् (१.२)	we two
मे	अस्मद् (६.१)	my
चिरम्	चिरम्	for a long time
अनुसृता	अनुसृत (अनु√सृ+क्त, १.१)	was followed
चित्तपदवी	चित्त–पदवी (१.१)	the path of the heart
सः	तद् (१.१)	he
एव	एव	himself
अन्यः	अन्य (१.१)	another
जातः	जात (√जन्+क्त, १.१)	has become
सखि	सखि (८.१)	O friend
परिचिताः	परिचित (परि√चि+क्त, १.३)	truly known
कस्य	किम् (६.१)	to whom
पुरुषाः	पुरुष (१.३)	are men

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
इ	दं	कृ	ष्णं	कृ	ष्णं	प्रि	य	त	म	त	नु	श्वे	त	म	थ	किं
ग	मि	ष्या	मो	या	मो	भ	व	तु	ग	म	ने	ना	थ	भ	व	तु
पु	रा	ये	ना	वं	मे	चि	र	म	नु	सृ	ता	चि	त्त	प	द	वी
स	ए	वा	न्यो	जा	तः	स	खि	प	रि	चि	ताः	क	स्य	पु	रु	षाः
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

शतकत्रयम् भर्तृहरिः

About

Resources

Connect