आबद्धप्रचुरपरार्घ्यकिङ्किणीको
रामाणामनवरतोदगाहभाजाम् ।
नारावं व्यतनुत मेखलाकलापः
कस्मिन्वा सजलगुणे गिरां पटुत्वम् ॥

मल्लिनाथः आबद्धेति ॥ उदकस्य गाहोऽवगाहनं उदगाहः । `मन्थौदन-` (अष्टाध्यायी ६.३.६० ) इत्यादिनोदादेशः । तमनवरतं भजन्ति यास्तासामनवरतोदगाहभाजां रामाणां स्त्रीणां संबन्धी आबद्धाः प्रोताः प्रचुरा भूयिष्ठाः परार्ध्याः श्रेष्ठाश्च किंकिण्यो यस्मिन् स तथोक्तः । `नद्यृतश्च` (अष्टाध्यायी ५.४.१५३ ) इति कप् । मेखलाकलाप आरावं ध्वनिं न व्यतनुत । तथा हि—जलेन सह सजलो जलार्द्रो गुणः सूत्रं यस्य सः । तथा डलयोरभेदाज्जडगुणो जडधर्मो जाड्यं तेन सहेति सजडगुणो जडश्च तस्मिन् कस्मिन्वा मेखलाकलापे पुंसि वा गिरां वाचां, ध्वनीनां च पटुत्वं सामर्थ्यम् । न कुत्रापीत्यर्थः । श्लेषमूलाभेदातिशयोक्त्यनुप्राणितोऽयमर्थान्तरन्यासः

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
आ	ब	द्ध	प्र	चु	र	प	रा	र्घ्य	कि	ङ्कि	णी	को
रा	मा	णा	म	न	व	र	तो	द	गा	ह	भा	जाम्
ना	रा	वं	व्य	त	नु	त	मे	ख	ला	क	ला	पः
क	स्मि	न्वा	स	ज	ल	गु	णे	गि	रां	प	टु	त्वम्
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect