गत्यूनमर्गगतयोऽपि गतोरुमार्गाः
स्वैरं समाचकृषिरे भुवि वेल्लनाय ।
दर्पोदयोल्लसितफेनजलानुसार-
संलक्ष्यपल्ययनवर्ध्रपदास्तुरङ्गाः ॥

मल्लिनाथः गत्यूनेति ॥ गत्यूना विशिष्टगमनहीना मार्गगतयोऽध्वगमनानि येषां ते तथापि गतोरुमार्गाः प्रस्थितदूराध्वान इति विरोधः । अपिर्विरोधे । गत्यूना मार्गी मृगसंबन्धिनी गतिर्येषां त इति विरोधपरिहारः । अत एव विरोधाभासोऽलंकारः। दर्पस्य तेजसोऽन्तःसारस्योदयेनौत्कट्येनोल्लसितस्योद्धतस्य फेनजलस्य फेनीभूतोद्धतस्वेदोदकस्यानुसारेण प्रसारेण संलक्ष्याणि पल्ययनवर्ध्राणामासनबन्धचर्मवरत्राणां पदानि तन्नोदनान्निम्नीभूतस्थलानि येषां ते तथोक्ताः । तुरङ्गा&#३२; भुवि वेल्लनायाङ्गपरिवर्तनाय स्वैरं मन्दं समाचकृषिरे समाकृष्टाः । अध्वश्रमापनोदनार्थमिति भावः । वर्धते दृढबन्धनाद्दीर्घीभवतीति वर्ध्रम् । `वृधिवपिभ्यां रन्` (उ० १८५) इत्यौणादिके रन्प्रत्यये लघूपधगुणो रपरः । `वधं त्रपुवरत्रयोः` इति विश्वः । अमरस्तु `नध्री वर्ध्री वरत्रा स्यात्` इत्याह । तदा `ष्ट्रन्` इत्यौणादिके ष्ट्रन्प्रत्यये पूर्ववद्गुणो रपरः प्रत्ययतकारस्य `झषस्तथोर्धोऽधः` (अष्टाध्यायी ८.२.४० ) इति धत्वे षित्त्वात्स्त्रीलिङ्गे ङीष्

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ग	त्यू	न	म	र्ग	ग	त	यो	ऽपि	ग	तो	रु	मा	र्गाः
स्वै	रं	स	मा	च	कृ	षि	रे	भु	वि	वे	ल्ल	ना	य
द	र्पो	द	यो	ल्ल	सि	त	फे	न	ज	ला	नु	सा	र
सं	ल	क्ष्य	प	ल्य	य	न	व	र्ध्र	प	दा	स्तु	र	ङ्गाः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect