जज्ञे जनैर्मुकुलितताक्षमनाददाने
संरब्धहस्तिपकनिष्टुरचोदनाभिः ।
गम्भीरवेदिनि पुरः कवलं करीन्द्रे
मन्दोऽपि नाम न महानवगृह्य साध्यः ॥

मल्लिनाथः जज्ञ इति ॥ गम्भीरं मन्दं वेत्तीति गम्भीरवेदी । त्वग्भेदाच्छोणितस्रावान्मांसस्य च्यवनादपि । आत्मानं यो न जानाति तस्य गम्भीरवेदिता ॥` इति राजपुत्रीये । `चिरकालेन यो वेत्ति शिक्षा परिचितामपि । गम्भीरवेदी विज्ञेयः स गजो गजवेदिभिः ॥` इति मृगचर्मीये । तस्मिन् गम्भीरवेदिनि करीन्द्रे संरब्धः कुपितः हस्तिनं पातीति हस्तिपः स एव हस्तिपको निषादी । `आधोरणा हस्तिपका हस्त्यारोहा निपादिनः` इत्यमरः । तस्य निष्ठुराभिश्चोदनाभिस्तर्जनाभिरपि मुकुलिताक्षं निमीलितनेत्रं यथा तथा पुरः कवलं ग्रासं अनाददाने सति । मन्दो मूढोऽपि । `मूढाल्पापटुनिर्भाग्या` इत्यमरः । गजभेदोऽपि । `भद्रो मन्दो मृगश्चैव विज्ञेयास्त्रिविधा गजाः` इति । महान् बलाधिकोऽवगृह्य निगृह्य साध्यो न नाम न खल्विति जनैर्जज्ञे ज्ञातम् । जानातेः कर्मणि लिद । मन्दोऽपीत्यादिवाक्यार्थः कर्म

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
ज	ज्ञे	ज	नै	र्मु	कु	लि	त	ता	क्ष	म	ना	द	दा	ने
सं	र	ब्ध	ह	स्ति	प	क	नि	ष्टु	र	चो	द	ना	भिः
ग	म्भी	र	वे	दि	नि	पु	रः	क	व	लं	क	री	न्द्रे
म	न्दो	ऽपि	ना	म	न	म	हा	न	व	गृ	ह्य	सा	ध्यः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect