परस्पस्फर्धिपरार्घ्यरूपाः
पौरस्त्रियो यत्र विधाय वेधाः ।
श्रीनिर्मितप्राप्तगुणक्षतैक-
वर्णोपमावाच्यमलं ममार्ज ॥

मल्लिनाथः परस्परेति ॥ यत्र पुरि परस्परस्पर्धीन्यहमहमिकयाऽन्योन्यसामर्षाणि परार्ध्यानि श्रेष्ठानि रूपाणि सौन्दर्याणि यासां ताः। `रूपं स्वरूपे सौन्दर्ये` इति विश्वः । पुरे भवाः पौरस्ताः स्त्रियः पौरस्त्रियः। `स्त्रियाः पुंवत्-` (अष्टाध्यायी ६.३.३४ ) इत्यादिना पुंवद्भावः। विधाय निर्माय वेधाः स्रष्टा श्रियो लक्ष्मीदेव्याः निर्मित्या निर्माणेन प्राप्तं यत् घुणेन वज्रकीटेन क्षतस्योत्कीर्णस्यैकवर्णस्योपमया साम्येन वाच्यमपवादः तदलमत्यन्तम् । तदेव मलमिति केचित् । ममार्ज । घुणाक्षरवत् यादृच्छिकमिदं श्रीदेवतासौन्दर्यशिल्पं न कौशलमित्ययशः क्षालितवानित्यर्थः । अनया चातिशयोक्त्या पौरस्त्रीणां रमासमानसौन्दर्यं वस्तु व्यज्यते

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प	र	स्प	स्फ	र्धि	प	रा	र्घ्य	रू	पाः
पौ	र	स्त्रि	यो	य	त्र	वि	धा	य	वे	धाः
श्री	नि	र्मि	त	प्रा	प्त	गु	ण	क्ष	तै	क
व	र्णो	प	मा	वा	च्य	म	लं	म	मा	र्ज
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect