गोपानसीषु क्षणमास्थिताना-
मालम्बिभिश्चन्द्रकाणां कलापैः ।
हरिन्मणिश्यामतृणाभिरामै-
गृहाणि नीध्रैरिव यत्र रेजुः ॥

मल्लिनाथः गोपानसीष्विति ॥ यत्र पुरि गृहाणि गोपानसीषु वलभीषु । छादनाधारेषु वंशपञ्जरेष्वित्यर्थः । अत एव `गोपानसी तु वलभी छादने वक्रदारुणि` इत्यत्र पटलाधारवंशपञ्जरे इत्याह स्वामी । क्षणमीषत्कालम् । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । आस्थितानामासीनानां चन्द्रकाः मेचकाः। `समौ चन्द्रकमेचको` इत्यमरः । तद्वतां चन्द्रकिणां मयूराणामालम्बिभिर्लम्बमानैः कलापैर्बहैं: । `कलापो भूषणे बर्हे` इत्यमरः । हरिन्मणयो मरकतानि । `गारुत्मतं मरकतमश्मगर्भो हरिन्मणिः` इत्यमरः । तद्वच्छयामैस्तृणैरभिरामाणि । हरिततृणमयानीत्यर्थः । तैर्नीध्रैः पटलप्रान्तैरिव रेजुः । `वलीकनीध्रे पटलप्रान्तेऽथ पटलं छदिः` इत्यमरः । छादनपर्यायौ पटलच्छदी। छद्यञ्चलवाचिनी वलीकनीधे । छदेराधारो वंशपञ्जरो गोपानसीति विवेकः । अत एव हरितत्वालम्बनादिगुणक्रियानिमित्तत्वान्नीध्रैरिवेति जातिस्वरूपोत्प्रेक्षा

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
गो	पा	न	सी	षु	क्ष	ण	मा	स्थि	ता	ना
मा	ल	म्बि	भि	श्च	न्द्र	का	णां	क	ला	पैः
ह	रि	न्म	णि	श्या	म	तृ	णा	भि	रा	मै
गृ	हा	णि	नी	ध्रै	रि	व	य	त्र	रे	जुः

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect