हृतेहिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि ।
चिरस्य मित्त्रव्यसनि सुदमो दमघोषजः ॥

मल्लिनाथः हत इति ॥ हिडिम्बरिपुणा भीमेन द्वयोर्मात्रोरपत्यं पुमान् द्वैमातुरः । `मातुरुत्संख्यासंभद्रपूर्वायाः` (अष्टाध्यायी ४.१.११५ ) इत्यण्प्रत्ययः उकारश्चान्तादेशो रेफपरः । तस्मिन् राज्ञि जरासन्धे । सहिताभ्यां पत्नीभ्यामर्धशः प्रसूतो जरया नाम पिशाच्या संधितश्चेति कथयन्ति । युधि हते सति चिरस्य चिरकालेन । `चिराय चिररात्राय चिरस्याद्याश्चिरार्थकाः` इत्यमरः । मित्रव्यसनी मित्रव्यसनवान् । ४८ शिशुपालवधे मित्रभ्रंशवानिति यावत् । `व्यसनं विपदि भ्रंशे` इत्यमरः । दमघोषाज्जातो दमघोषजश्चैद्यः सुखेन दम्यत इति सुदमः । एकाकित्वात् सुसाध्य इत्यर्थः

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
हृ	ते	हि	डि	म्ब	रि	पु	णा
रा	ज्ञि	द्वै	मा	तु	रे	यु	धि
चि	र	स्य	मि	त्त्र	व्य	स	नि
सु	द	मो	द	म	घो	ष	जः

हृतेहिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि ।
चिरस्य मित्त्रव्यसनि सुदमो दमघोषजः ॥

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

हृतेहिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि ।चिरस्य मित्त्रव्यसनि सुदमो दमघोषजः ॥

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

हृतेहिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि ।
चिरस्य मित्त्रव्यसनि सुदमो दमघोषजः ॥