कीर्णा रेजे साजिभूमिः समन्ता-
दप्राणद्भिः प्राणभाजां प्रतीकैः ।
बह्वारम्भैरर्धसंयोजितैर्वा
रूपैः स्रष्टुः सृष्टिकर्मान्तशाला ॥

मल्लिनाथः कीर्णेति ॥ अप्राणद्भिरजीवद्भिः । भिन्नत्वान्निष्प्राणैरित्यर्थः । `अन प्राणने` इति धातोर्लटः शत्रादेशः । प्राणभाजां प्राणिनां प्रतीकैरवयवैः । `अङ्ग प्रतीकोऽवयवः` इत्यमरः । समन्तात्कीर्णा सा आजिभूमिः ईषदसमाप्तारम्भैरिति बह्वारम्भैः। किंचिदूनसृष्टैरित्यर्थः । `विभाषा सुपो बहुच्पुरस्तात्तु` (अष्टाध्यायी ५.३.६८ ) इति बहुप्रत्ययः । तथार्धसंयोजितैरर्धसृष्टैश्च रूपैराकारैः । `रूपं स्वरूपे सौन्दर्य आकारश्लेषयोरपि` इति विश्वः । कीर्णा स्रष्टुः धातुः सृष्टिकर्मान्तशाला वा । सृष्टिकर्मणो नियतागारमिव रेज इत्युत्प्रेक्षा

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
की	र्णा	रे	जे	सा	जि	भू	मिः	स	म	न्ता
द	प्रा	ण	द्भिः	प्रा	ण	भा	जां	प्र	ती	कैः
ब	ह्वा	र	म्भै	र	र्ध	सं	यो	जि	तै	र्वा
रू	पैः	स्र	ष्टुः	सृ	ष्टि	क	र्मा	न्त	शा	ला
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect