सञ्जग्माते तावपायनपेक्षौ
सेनाम्भोधी धीरनादौ रयेण ।
पक्षच्छेदात्पूर्वमेकत्र देशे
वाञ्छन्तौ वा विन्ध्यसह्यौ निलेतुम् ॥

मल्लिनाथः संजग्माते इति ॥ अपायोऽपगमो युद्धादपसरणं तस्यानपेक्षौ तमनिच्छन्तौ । युद्धादनिवर्तिनावित्यर्थः । ईक्षतेः पचाद्यचि नन्समासः । धीरनादौ गम्भीरघोषौ तौ सेनाम्भोधी सेनासागरौ । पक्षच्छेदात्पूर्वं पश्चादसंभवादिति भावः । एकत्र देशे एकस्थाने निलेतुं वस्तुम् । `लीङ् गतौ` इति धातोस्तुमुन्प्रत्यये गुणः । वान्छन्ताविच्छन्तौ सह्यविन्ध्यौ वा सह्यविन्ध्याख्यौ पर्वताविव । `वास्याद्विकल्पोपमयोः` इति विश्वः । संजग्माते मिलितवन्तौ । संपूर्वाद्गच्छतेरकर्मकाल्लिटि `समो गम्यृच्छि-` (१॥३।२९) इत्यादिना आत्मनेपदम् । अत्र सह्यविन्ध्ययोः सपक्षयोरप्येकत्र मिलनस्याप्रसिद्धस्य संभावनामात्रेणोक्तत्वादुपमानाप्रसिद्धेनॊपमा किंतूप्रेक्षेति संक्षेपः । अस्मिन्सर्गे शालिनी वृत्तम् । `शालिन्युक्ता म्तौ तगौ गोऽब्धिलोकैः` इति लक्षणात्

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	ञ्ज	ग्मा	ते	ता	व	पा	य	न	पे	क्षौ
से	ना	म्भो	धी	धी	र	ना	दौ	र	ये	ण
प	क्ष	च्छे	दा	त्पू	र्व	मे	क	त्र	दे	शे
वा	ञ्छ	न्तौ	वा	वि	न्ध्य	स	ह्यौ	नि	ले	तुम्

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect