विषङ्गिणि प्रतिपदमापिबत्यपो
हताचिरद्युतिनि समीरलक्ष्मणि ।
शनैःशनैरुपचितपङ्कभारिकाः
पयोमुचः प्रययुरपेतवृष्टयः ॥

मल्लिनाथः विषङ्गिणीति ॥ विषङ्गिणि विषक्ते अत एव हताचिरद्युतिनि विरमिताचिरद्युतिनि समीरलक्ष्मणि वातकेतौ रजसि प्रतिपदं प्रतिक्षणमपोऽम्भांस्यपिबत्याकर्षति सति अत एवापेतवृष्टयो निवृत्तवर्षाः पयोमुचः उपचिताः प्रवर्धिताः पङ्कभारिकाः पङ्कभरणानि येषां ते उपचितपङ्कमारिकाः सन्तः । `पर्यायार्हर्णोत्पत्तिषु ण्वुल` (अष्टाध्यायी ३.३.१११ ) इत्यर्हणार्थे ण्वुल प्रत्ययः । अर्हणं च करणसामर्थ्यम् । अत एव भाराच्छनैः शनैः प्रययुः प्राप्ताः । अत्र पयोमुचां पङ्कभरणासंबन्धेऽपि तत्संबन्धोक्तेरतिशयोक्तिः

छन्दः रुचिरा [१३: जभसजग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
वि	ष	ङ्गि	णि	प्र	ति	प	द	मा	पि	ब	त्य	पो
ह	ता	चि	र	द्यु	ति	नि	स	मी	र	ल	क्ष्म	णि
श	नैः	श	नै	रु	प	चि	त	प	ङ्क	भा	रि	काः
प	यो	मु	चः	प्र	य	यु	र	पे	त	वृ	ष्ट	यः
ज			भ			स			ज			ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect