परितश्च धौतमुखरुक्म-
विलसदहिमांशुमण्डलाः ।
तेनुरतनुवपुषः पृथिवीं
स्फुटलक्ष्यतेजस इवात्मजाः श्रियः ॥

मल्लिनाथः परित इति ॥ किं चेति चार्थः । धौतेषु शोधितेषु मुखरुक्मेषु मुखस्य रुक्माभरणेषु विलसत्प्रत्येकं प्रतिफलदहिमांशुमण्डलमर्कबिम्बं येषां ते तथोक्ताः । अतएव स्फुटलक्ष्यमन्तर्गत्वा बहिः स्फुरितं तेजोऽन्तःसारो येषां ते इव स्थिता इत्युत्प्रेक्षा । तेजो व्याख्यातं पञ्चमे तेजोनिरोधेत्यत्र । अतनुवपुषो महाकायाः श्रिय आत्मजा अश्वाः । `लक्ष्मीपुत्रोऽश्व आढये च` इति वैजयन्ती । परितः पृथिवीं तेनुर्व्याप्तवन्तः
छन्दः उद्गता []
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३
प रि त श्च धौ त मु ख रु क्म
वि ल स द हि मां शु म ण्ड लाः
ते नु र त नु व पु षः पृ थि वीं
स्फु ट ल क्ष्य ते ज स इ वा त्म जाः श्रि यः

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

A dual-purpose Mahākāvya that narrates the story of Rāma while illustrating the rules of Vyākaraṇa
कुमारसंभवम् कालिदासः

A Mahākāvya depicting the penance of Pārvatī, her union with Śiva, and the subsequent birth of the warrior-god Kārttikeya
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect