अलसैर्मदेन सुदृशः शरीरकैः
स्वगृहान्प्रति प्रतिययुः शनैः शनैः ।
अलघुप्रसारित विलोचनाञ्जलि-
द्रुतपीतमाधवरसौघनिर्भरैः ॥

मल्लिनाथः अलसैरिति ॥ अलघु अधिकं प्रसारितैर्विलोचनैरेवाञ्जलिभिः द्रुतं सत्वरम् । `लघु क्षिप्रमरं द्रुतम्` इत्यमरः । पीतो यो माधवो हरिरेव रसोऽमृतम् । अन्यत्र `मधु मद्यं तत्संबन्धि रसो माधुर्यं माधवरसः । `रसो रागे विषे वीर्ये तिक्तादौ पारदे द्रवे । रेतस्यास्वादने हेम्नि निर्यासेऽमृतशब्दयोः ॥` इति वैजयन्ती । तस्यौधः समूहस्तेन निर्भरैर्दुभरैः । गुरुभिरिति यावत् । अत एव मदेनालसैर्मन्थरैः शरीरकाणि । अल्पशरीराणीत्यर्थः । `अल्पे` (अष्टाध्यायी ५.३.८५ ) इति परिमाणे कन्प्रत्ययः । तैरुपलक्षिताः सुदृशः शनैःशनैः स्वगृहान्प्रति प्रतिययुः प्रतिनिर्गताः। स्वयं लघून्यपि द्रव्याणि रसद्रवभरणाद्गुरु भवन्तीति भावः । अत्र माधवरसौघनिर्भरत्वविशेषणगत्या शनैःशनैः प्रतियानहेतुत्वात्कार्यहेतुकं काव्यलिङ्गं, तच्च माधवरसेनेति श्लेषमूलातिशयोक्त्युत्थापितमिति संकरः

छन्दः मञ्जुभाषिणी [१३: सजसजग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
अ	ल	सै	र्म	दे	न	सु	दृ	शः	श	री	र	कैः
स्व	गृ	हा	न्प्र	ति	प्र	ति	य	युः	श	नैः	श	नैः
अ	ल	घु	प्र	सा	रि	त	वि	लो	च	ना	ञ्ज	लि
द्रु	त	पी	त	मा	ध	व	र	सौ	घ	नि	र्भ	रैः
स			ज			स			ज			ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect