स्रस्ताङ्गसन्धौ विगताशापाटवे
रुजा निकामं विकलीकृते रथे ।
आप्तेन तत्क्षणा भिषजेव तत्क्षणं
प्रचक्रमे लङ्घनपूर्वकः क्रमः ॥

मल्लिनाथः स्रस्तेति ॥ स्रस्ता विश्लिष्टा अङ्गयो रथाङ्गयोरङ्गानां करचरणादीनां च संधयः संधिभागा यस्य तस्मिन् विगतमक्षस्य चक्राधारकाष्ठस्याक्षाणामिन्द्रियाणां च पाटवं सामर्थ्यं यस्य तस्मिन् रथे स्यन्दने, शरीरे च । `रथः स्यात्स्यन्दने काये` इति विश्वः । रुजा भङ्गेन, रोगेण च निकामं विकलीकृते सति आप्तेन हितेन तक्ष्णा वर्धकिना, आप्तेन हितेन भिषजा वैद्येनेव । `तक्षा तु वर्धकिस्त्वष्टा` इत्यमरः । तत्क्षणं तस्मिन्नेव क्षणे । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । लङ्घनं पादेनाक्रमणं, उपवासश्च । `लङ्घनं तूपवासे स्वाद्गमने प्लवनेऽपि च` इति विश्वः । तत्पूर्वकः क्रमो विधिः प्रचक्रमे प्रक्रान्तः । प्रायेण ज्वरादिचिकित्साया लङ्घनपूर्वकत्वादिति भावः । श्लेषालंकारः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
स्र	स्ता	ङ्ग	स	न्धौ	वि	ग	ता	शा	पा	ट	वे
रु	जा	नि	का	मं	वि	क	ली	कृ	ते	र	थे
आ	प्ते	न	त	त्क्ष	णा	भि	ष	जे	व	त	त्क्ष	णं
प्र	च	क्र	मे	ल	ङ्घ	न	पू	र्व	कः	क्र	मः
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect