समूर्च्छदुच्छृङ्खलशङ्खनिस्वनः
स्वनः प्रयाते पटहस्य शार्ङ्गिणि ।
स्वानिनिन्ये नितरां महान्त्यपि
व्यथां द्वयेषामपि मेदिनीघृताम् ॥

मल्लिनाथः संमूर्च्छदिति ॥ `मुर्छा मोहसमुच्छ्राययोः` इति धातुः । संमूर्च्छन्नुच्छ्रायं गच्छन् प्रचुरीभवन्नुच्छृङ्खलोऽनर्गलः सर्वव्यापी शङ्खस्य निःस्वनो यस्मिन्सः शार्ङ्गिणि प्रयाते यातुमुपक्रान्ते पटहस्य स्वनः द्वयेषामुभयेषामपि मेदिनीभृतां राज्ञां, पर्वतानां च महान्त्यपि सत्त्वानि बलानि, भूतानि च नितरां व्यथां निन्ये । कृष्णस्य पटहश्रवणाद्राज्ञां बलान्यभिभवशङ्कया व्यथितान्यासन् । तथा गिरिस्थिताः सिंहादयो जन्तवश्व किमिदमिति ससाध्वसा आसन्नित्यर्थः। `व्यवसाये स्वभावे च पिशाचादौ गुणे बले । द्रव्यात्मभावयोश्चैव सत्त्वं प्राणेषु जन्तुषु ॥` इति शाश्वतः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	मू	र्च्छ	दु	च्छृ	ङ्ख	ल	श	ङ्ख	नि	स्व	नः
स्व	नः	प्र	या	ते	प	ट	ह	स्य	शा	र्ङ्गि	णि
स्वा	नि	नि	न्ये	नि	त	रां	म	हा	न्त्य	पि
व्य	थां	द्व	ये	षा	म	पि	मे	दि	नी	घृ	ताम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect