अविरतदयिताङ्गासङ्गसञ्चरितेन
छुरितमभिनवासृक्कान्तिना कुङ्कुमेन ।
कनकनिकषरेखा कोमलं कामिनीनां
भवति वपुरवाप्तच्छायमेवातपेऽपि ॥

मल्लिनाथः अविरतेति ॥ अविरतेनाविच्छिन्नेन दयितानां प्रेयसामङ्गस्यासङ्गेन शरीरसंपर्केण संचारितेन संक्रामितेनाभिनवस्यासृजो रक्तस्येव कान्तिर्यस्य तेन कुङ्कुमेन छुरितं कनकस्य या निकषे निकषोपले रेखा राजिस्तद्वत्कोमलं मनोहरमित्युपमा । कामिनीनां वपुरातपेऽप्यवाप्तच्छायं लब्धवर्णोत्कर्षमेव भवति । स्वतः सुवर्णस्य ततः कुङ्कुमाङ्कितस्य कामिनीगात्रस्य पुनर्बालातपव्याप्तिरिति महती वर्णोत्कर्षसामग्रीति भावः । आतपे छायानातप इति विरोधाभासेऽपिशब्दः । `छाया त्वनातपे कान्तौ` इत्यमरः । अत्र संक्रान्तकुङ्कुमच्छुरितत्वकनकनिकषरेखाकोमलत्वयोरुपमापेक्षया छायावाप्तिहेतुत्वादुपमासंकीर्णं काव्यलिङ्गं तदातपेऽप्यवाप्तच्छायमित्यत्र विरोधेनैकवाचकानुप्रवेशेन संकीर्यते

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
अ	वि	र	त	द	यि	ता	ङ्गा	स	ङ्ग	स	ञ्च	रि	ते	न
छु	रि	त	म	भि	न	वा	सृ	क्का	न्ति	ना	कु	ङ्कु	मे	न
क	न	क	नि	क	ष	रे	खा	को	म	लं	का	मि	नी	नां
भ	व	ति	व	पु	र	वा	प्त	च्छा	य	मे	वा	त	पे	ऽपि
न			न			म			य			य

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect