प्रकटमलिनलक्ष्मा मृष्टपत्रावलीकै-
रधिगतरतिशोभैः प्रत्युषः प्रोषितश्रीः ।
उपहसित इवासौ चान्द्रमाः कामिनीनां
परिणतशरकाण्डापाण्डुभिर्गण्डभागैः ॥

मल्लिनाथः प्रकटेति ॥ उषसि प्रत्युषः। विभक्त्यर्थेऽव्ययीभावः । यद्वा प्रत्युषः प्रभातम् । `उषः प्रत्युषसी अपि` इत्यमरः । तत्र प्रोषितश्रीर्भ्रष्टशोभः अत एव प्रकटमलिनलक्ष्मा स्पष्टदृष्टकलङ्कोऽसौ चन्द्रमाः मृष्टाः प्रमृष्टाः पत्रावल्यः पत्रभङ्गाः येषां तैः । `नद्यृतश्च` (अष्टाध्यायी ५.४.१५३ ) इति कप् । तथाप्यधिगता रतिशोभा संभोगश्रीर्येषां तैः । परिणताः परिपक्वाः शरकाण्डा बाणाख्यतृणकाण्डिकाः । `शरो बाणे बालतृणे` इति शब्दार्णवे । तद्वदापाण्डुभिः कामिनीनां गण्डभागैर्गण्डस्थलैरुपहसित इवेत्युत्प्रेक्षा। पाण्डिमगुणनिमित्ता निष्कलङ्काः सकलङ्कं समानमानिनमुपहसन्तीति भावः

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
प्र	क	ट	म	लि	न	ल	क्ष्मा	मृ	ष्ट	प	त्रा	व	ली	कै
र	धि	ग	त	र	ति	शो	भैः	प्र	त्यु	षः	प्रो	षि	त	श्रीः
उ	प	ह	सि	त	इ	वा	सौ	चा	न्द्र	माः	का	मि	नी	नां
प	रि	ण	त	श	र	का	ण्डा	पा	ण्डु	भि	र्ग	ण्ड	भा	गैः
न			न			म			य			य

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect