योषितामतितरां नखलूनं
गात्रमुज्जवलतया न खलूनम् ।
क्षोभमाशु हृदयं नयदूनां
रागवृद्धिमकरोन्न यदूनाम् ॥

मल्लिनाथः योषितामिति ॥ नखलूनं न खलु ऊनम् । नयत् ऊनां न यदूनां इति पदच्छेदः । अतितरामतिमात्रम् । अव्ययादामुप्रत्ययः । नखैर्लूनं क्षतं नखलूनम् । `ल्वादिभ्यः` ( पा.८।२।४४) इति निष्ठानत्वम् । तथाप्युज्ज्वलतया औज्ज्वल्येन न ऊनं न न्यूनम् । किं तु समग्रमेवेत्यर्थः । नखक्षतानां कामिनीगात्रमण्डनत्वादिति भावः । अत एवाशु हृदयं प्रियचित्तं क्षोभं विकारं नयत् प्रापयत् । नयतेर्लटः शत्रादेशः । योषितां गात्रं यदूनां यादवानां रागवृद्धिमूनां न्यूनां नाकरोत् खलु । किं तु भूयोऽपि समग्रमेवाकरोदित्यर्थः । अत्र यमकं शब्दालंकारः। औज्ज्वल्यस्य विशेषणगत्या रागवृद्धिहेतुत्वात्काव्यलिङ्गमर्थालंकारः

छन्दः स्वागता [११: रनभगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
यो	षि	ता	म	ति	त	रां	न	ख	लू	नं
गा	त्र	मु	ज्ज	व	ल	त	या	न	ख	लू	नम्
क्षो	भ	मा	शु	हृ	द	यं	न	य	दू	नां
रा	ग	वृ	द्धि	म	क	रो	न्न	य	दू	नाम्
र			न			भ			ग	ग

योषितामतितरां नखलूनं
गात्रमुज्जवलतया न खलूनम् ।
क्षोभमाशु हृदयं नयदूनां
रागवृद्धिमकरोन्न यदूनाम् ॥

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect

योषितामतितरां नखलूनंगात्रमुज्जवलतया न खलूनम् ।क्षोभमाशु हृदयं नयदूनांरागवृद्धिमकरोन्न यदूनाम् ॥

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect

योषितामतितरां नखलूनं
गात्रमुज्जवलतया न खलूनम् ।
क्षोभमाशु हृदयं नयदूनां
रागवृद्धिमकरोन्न यदूनाम् ॥