अर्पितं रसितवत्यपि नाम-
ग्राहमन्ययुवतेर्दयितेन ।
उज्झति स्म मदमप्यपिबन्ती
वीक्ष्य मद्यमितरा तु ममाद ॥

मल्लिनाथः अर्पितमिति ॥ दयितेनान्ययुवतेः सपत्न्या नामग्राहं नाम गृहीत्वा । `नान्या दिशिग्रहोः` (अष्टाध्यायी ३.४.५८ ) इति णमुल् प्रत्ययः । अर्पितं दत्तं मद्यं रसितवत्यास्वादितवत्यपि । रसतेरास्वादनार्थात् क्तवतौ `उगितश्च` (अष्टाध्यायी ४.१.६ ) इति ङीप् । काचिदिति शेषः । मदमुज्झति स्म, न ममादेत्यर्थः । इतरा तु सपत्नी तु मद्यमपिबन्त्यपि वीक्ष्य दृष्ट्वैव ममाद मत्ता। मनोनिर्वृतिरेव मदहेतुरिति भावः । अत्र पूर्वार्धे रसितवत्यपि न ममादेति विशेषोक्तिः । उत्तरार्धे त्वपिबन्त्यपि ममादेति विभावना । `कारणेन विना कार्यस्योत्पत्तिः स्याद्विभावना । तत्सामाग्र्यामनुत्पत्तिर्विशेषोक्तिर्निगद्यते ॥` तयोः संकरः
छन्दः स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११
अ र्पि तं र सि त व त्य पि ना म
ग्रा ह म न्य यु व ते र्द यि ते न
उ ज्झ ति स्म म द म प्य पि ब न्ती
वी क्ष्य म द्य मि त रा तु म मा द
र न भ ग ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

The world's longest epic chronicling the events and aftermath of the Kurukṣetra War and the destinies of the Kauravas and Pāṇḍavas
श्रीमद्भगवद्गीता

A profound philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, Lord Kṛṣṇa, on the battlefield about duty and devotion
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect