वर्णं सितं शिरसि वीक्ष्य शिरोरुहाणां
स्थानं जरापरिभवस्य तदा पुमांसम् ।
आरोपितांस्थिशतकं परिहृत्य यान्ति
चण्डालकूपमिव दूरतरं तरुण्यः ॥

अन्वयः AI तरुण्यः शिरसि शिरोरुहाणाम् सितम् वर्णम् वीक्ष्य, तदा जरा-परिभवस्य स्थानम्, आरोपितास्थि-शतकम् पुमांसम् चण्डाल-कूपम् इव दूरतरम् परिहृत्य यान्ति।

Summary AI Seeing the white color of the hair on his head, young women avoid the man—who is then an abode of the insults of old age, a mere collection of a hundred bones—and go far away from him, as if from a well in an outcaste's quarter.

सारांश AI सिर के सफेद बालों को बुढ़ापे का चिह्न मानकर युवतियां वृद्ध पुरुष से वैसे ही दूर भागती हैं जैसे किसी अपवित्र कूप से दूर रहा जाता है।

पदच्छेदः AI

वर्णम्	वर्ण (२.१)	color
सितम्	सित (२.१)	white
शिरसि	शिरस् (७.१)	on the head
वीक्ष्य	वीक्ष्य (वि√ईक्ष्+ल्यप्)	having seen
शिरोरुहाणाम्	शिरोरुह (६.३)	of the hair
स्थानम्	स्थान (२.१)	the abode
जरा-परिभवस्य	जरा–परिभव (६.१)	of the insult of old age
तदा	तदा	then
पुमांसम्	पुंस् (२.१)	a man
आरोपितास्थि-शतकम्	आरोपित–अस्थि–शतक (२.१)	a collection of a hundred bones put together
परिहृत्य	परिहृत्य (परि√हृ+ल्यप्)	having avoided
यान्ति	यान्ति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	go
चण्डाल-कूपम्	चण्डाल–कूप (२.१)	a well in an outcaste's quarter
इव	इव	like
दूरतरम्	दूरतरम्	farther away
तरुण्यः	तरुणी (१.३)	young women

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
व	र्णं	सि	तं	शि	र	सि	वी	क्ष्य	शि	रो	रु	हा	णां
स्था	नं	ज	रा	प	रि	भ	व	स्य	त	दा	पु	मां	स
मा	रो	पि	तां	स्थि	श	त	कं	प	रि	हृ	त्य	या	न्ति
च	ण्डा	ल	कू	प	मि	व	दू	र	त	रं	त	रु	ण्यः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

अमरुशतकम् अमरुः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect