अहो वा हारे वा बलवति रिपौ वा सुहृदि वा
मणौ वा लोष्ठे वा कुसुमशयने वा दृषदि वा ।
तृणे वा स्त्रैणे वा मम समदृशो यान्ति दिवसाः
क्वचित्पुण्यारण्ये शिव शिव शिवेति प्रलपतः ॥

अन्वयः AI क्वचित् पुण्य-अरण्ये 'शिव शिव शिव' इति प्रलपतः, सम-दृशः मम दिवसाः अहौ वा हारे वा, बलवति रिपौ वा सुहृदि वा, मणौ वा लोष्ठे वा, कुसुम-शयने वा दृषदि वा, तृणे वा स्त्रैणे वा (सम-भावेन) यान्ति ।
Summary AI My days pass with an equal gaze, whether upon a snake or a necklace, a powerful enemy or a friend, a jewel or a clod of earth, a bed of flowers or a stone, a blade of grass or a group of women, as I wander somewhere in a sacred forest, muttering 'Shiva, Shiva, Shiva.'.
सारांश AI चाहे गले में सांप हो या मोतियों का हार, शत्रु हो या मित्र, रत्न हो या मिट्टी, फूलों की सेज हो या कठोर पत्थर; इन सबको समान दृष्टि से देखते हुए और पवित्र वन में 'शिव-शिव' का जाप करते हुए मेरे दिन व्यतीत हो रहे हैं।
पदच्छेदः AI
अहौअहि (७.१) upon a snake
वावा or
हारेहार (७.१) a necklace
वावा or
बलवतिबलवत् (७.१) a powerful
रिपौरिपु (७.१) enemy
वावा or
सुहृदिसुहृद् (७.१) a friend
वावा or
मणौमणि (७.१) a jewel
वावा or
लोष्ठेलोष्ठ (७.१) a clod of earth
वावा or
कुसुम-शयनेकुसुमशयन (७.१) a bed of flowers
वावा or
दृषदिदृषद् (७.१) a stone
वावा or
तृणेतृण (७.१) a blade of grass
वावा or
स्त्रैणेस्त्रैण (७.१) a group of women
वावा or
ममअस्मद् (६.१) my
सम-दृशःसमदृश् (६.१) of one with an equal gaze
यान्तियान्ति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) pass
दिवसाःदिवस (१.३) days
क्वचित्क्वचित् somewhere
पुण्यारण्येपुण्यअरण्य (७.१) in a sacred forest
शिवशिव (८.१) Shiva
शिवशिव (८.१) Shiva
शिवेतिशिव (८.१)इति 'Shiva' thus
प्रलपतःप्रलपत् (प्र√लप्+शतृ, ६.१) of one muttering
छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७
हो वा हा रे वा ति रि पौ वा सु हृ दि वा
णौ वा लो ष्ठे वा कु सु ने वा दृ दि वा
तृ णे वा स्त्रै णे वा दृ शो या न्ति दि साः
क्व चि त्पु ण्या ण्ये शि शि शि वे ति प्र तः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.