प्रदानं प्रच्छन्नं गृहमुपगते सम्भ्रमविधिः
प्रियं कृत्वा मौनं सदसि कथनं चाप्युपकृतेः ।
अनुत्सेको लक्ष्म्यामनभिभवगन्धाः परकथाः
सतां केनोद्दिष्टं विषममसिधाराव्रतमिदम् ॥

अन्वयः AI प्रच्छन्नम् प्रदानम्, गृहम् उपगते सम्भ्रम-विधिः, प्रियम् कृत्वा मौनम्, उपकृतेः सदसि कथनम् च अपि, लक्ष्म्याम् अनुत्सेकः, पर-कथाः अनभिभव-गन्धाः, इदम् सताम् विषमम् असिधारा-व्रतम् केन उद्दिष्टम्?
Summary AI Giving secretly, showing respect to a guest, remaining silent after doing a favor, yet mentioning favors done by others in an assembly, lack of arrogance in wealth, and not speaking ill of others—who taught the good this difficult vow, as sharp as a sword's edge?
सारांश AI गुप्त दान, अतिथि सत्कार, उपकार करके मौन रहना, दूसरों के उपकार को स्वीकार करना, धन का गर्व न करना और पराई निंदा से बचना—सज्जनों के इस कठिन 'असिधारा व्रत' का उपदेश किसने दिया है?
पदच्छेदः AI
प्रदानम्प्रदान (१.१) Giving
प्रच्छन्नम्प्रच्छन्न (√प्रच्छ्+क्त, १.१) secretly
गृहम्गृह (२.१) home
उपगतेउपगत (उप√गम्+क्त, ७.१) when one has arrived at
सम्भ्रम-विधिःसम्भ्रमविधि (१.१) respectful reception
प्रियम्प्रिय (२.१) a favor
कृत्वाकृत्वा (√कृ+क्त्वा) having done
मौनम्मौन (१.१) silence
सदसिसदस् (७.१) in an assembly
कथनम्कथन (१.१) mentioning
and
अपिअपि also
उपकृतेःउपकृति (६.१) of a favor received
अनुत्सेकःअनुत्सेक (१.१) lack of arrogance
लक्ष्म्याम्लक्ष्मी (७.१) in wealth
अनभिभव-गन्धाःअनभिभवगन्ध (१.३) without a trace of insult
पर-कथाःपरकथा (१.३) talk about others
सताम्सत् (६.३) of the good
केनकिम् (३.१) by whom
उद्दिष्टम्उद्दिष्ट (उद्√दिश्+क्त, १.१) was taught
विषमम्विषम (१.१) difficult
असिधारा-व्रतम्असिधाराव्रत (१.१) vow (sharp as) a sword's edge
इदम्इदम् (१.१) this
छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७
प्र दा नं प्र च्छ न्नं गृ मु ते म्भ्र वि धिः
प्रि यं कृ त्वा मौ नं सि नं चा प्यु कृ तेः
नु त्से को क्ष्म्या भि न्धाः थाः
तां के नो द्दि ष्टं वि सि धा रा व्र मि दम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.