लाङ्गूलचालनमधश्चरणावपातं
भूमौ निपत्य वदनोदरदर्शनं च ।
श्वा पिण्डदस्य कुरुते गजपुङ्गवस्तु
धीरं विलोकयति चाटुशतैश्च भुङ्क्ते ॥
लाङ्गूलचालनमधश्चरणावपातं
भूमौ निपत्य वदनोदरदर्शनं च ।
श्वा पिण्डदस्य कुरुते गजपुङ्गवस्तु
धीरं विलोकयति चाटुशतैश्च भुङ्क्ते ॥
भूमौ निपत्य वदनोदरदर्शनं च ।
श्वा पिण्डदस्य कुरुते गजपुङ्गवस्तु
धीरं विलोकयति चाटुशतैश्च भुङ्क्ते ॥
अन्वयः
AI
श्वा पिण्डदस्य लाङ्गूल-चालनम्, अधः-चरण-अवपातम्, भूमौ निपत्य वदन-उदर-दर्शनम् च कुरुते । गज-पुङ्गवः तु (पिण्डदम्) धीरम् विलोकयति, चाटु-शतैः च भुङ्क्ते ।
Summary
AI
A dog wags its tail, falls at the feet of its master, and shows its face and belly on the ground. A noble elephant, however, looks on with dignity and eats only after much coaxing and flattery.
सारांश
AI
कुत्ता रोटी देने वाले के सामने पूंछ हिलाता है, चरणों में गिरता है और जमीन पर लेटकर अपना पेट दिखाता है। किंतु श्रेष्ठ हाथी गंभीर भाव से देखता है और बहुत खुशामद करने पर ही भोजन करता है।
पदच्छेदः
AI
| लाङ्गूल-चालनम् | लाङ्गूल–चालन (२.१) | tail-wagging |
| अधश्चरणावपातं | अधस्–चरण–अवपात (२.१) | falling at the feet |
| भूमौ | भूमि (७.१) | on the ground |
| निपत्य | निपत्य (नि√पत्+ल्यप्) | having fallen down |
| वदनोदर-दर्शनं | वदन–उदर–दर्शन (२.१) | showing of the face and belly |
| च | च | and |
| श्वा | श्वन् (१.१) | a dog |
| पिण्डदस्य | पिण्डद (६.१) | of the one who gives food |
| कुरुते | कुरुते (√कृ कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | does |
| गज-पुङ्गवः | गज–पुङ्गव (१.१) | a noble elephant |
| तु | तु | but |
| धीरं | धीर (२.१) | steadily |
| विलोकयति | विलोकयति (वि√लोक् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | looks at |
| चाटु-शतैः | चाटु–शत (३.३) | with hundreds of flatteries |
| च | च | and |
| भुङ्क्ते | भुङ्क्ते (√भुज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | eats |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ला | ङ्गू | ल | चा | ल | न | म | ध | श्च | र | णा | व | पा | तं |
| भू | मौ | नि | प | त्य | व | द | नो | द | र | द | र्श | नं | च |
| श्वा | पि | ण्ड | द | स्य | कु | रु | ते | ग | ज | पु | ङ्ग | व | स्तु |
| धी | रं | वि | लो | क | य | ति | चा | टु | श | तै | श्च | भु | ङ्क्ते |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.