क्षान्तिश्चेत्कवचेन किं किमरिभिः क्रोधोऽस्ति चेद्देहिनां
ज्ञातिश्चेदनलेन किं यदि सुहृद्दिव्यौषधं किं फलम् ।
किं सर्पैर्यदि दुर्जनाः किमु धनैर्विद्याऽनवद्या यदि
व्रीडा चेत्किमु भूषणैः सुकविता यद्यस्ति राज्येन किम् ॥

अन्वयः AI (देहिनाम्) क्षान्तिः चेत्, कवचेन किम्? क्रोधः अस्ति चेत्, अरिभिः किम्? ज्ञातिः चेत्, अनलेन किम्? यदि सुहृत् (अस्ति), दिव्य-औषधम् किम् फलम्? यदि दुर्जनाः (सन्ति), सर्पैः किम्? यदि अनवद्या विद्या (अस्ति), धनैः किम् उ? व्रीडा चेत्, भूषणैः किम् उ? यदि सुकविता अस्ति, राज्येन किम्?

Summary AI If one has forbearance, what is the need for armor? If one has anger, what need is there for enemies? If one has kinsmen (who are hostile), what need for fire? If one has a true friend, what is the use of divine medicine? If there are wicked people, what need for snakes? If one has flawless knowledge, what use is wealth? If one has modesty, what is the need for ornaments? If one possesses the art of good poetry, what is the use of a kingdom?

सारांश AI यदि क्षमा है तो कवच की क्या आवश्यकता? क्रोध है तो शत्रुओं की क्या कमी? यदि परिजन हैं तो अग्नि की क्या जरूरत? मित्र है तो दिव्य औषधि का क्या काम? यदि दुष्ट साथ हैं तो सर्पों की क्या आवश्यकता? विद्या है तो धन का क्या प्रयोजन? लज्जा है तो आभूषण क्यों और यदि अच्छी कविता है तो राज्य का क्या सुख?

पदच्छेदः AI

क्षान्तिः	क्षान्ति (१.१)	forbearance
चेत्	चेत्	If there is
कवचेन	कवच (३.१)	with armor
किम्	किम्	what is the use
किम्	किम्	what is the use
अरिभिः	अरि (३.३)	of enemies
क्रोधः	क्रोध (१.१)	anger
अस्ति	अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	there is
चेत्	चेत्	if
देहिनाम्	देहिन् (६.३)	for embodied beings
ज्ञातिः	ज्ञाति (१.१)	kinsmen (hostile)
चेत्	चेत्	If there are
अनलेन	अनल (३.१)	of fire
किम्	किम्	what is the use
यदि	यदि	if
सुहृत्	सुहृद् (१.१)	a good friend (exists)
दिव्य-औषधम्	दिव्यौषध (१.१)	divine medicine
किम्	किम्	what
फलम्	फल (१.१)	is the use of
किम्	किम्	what is the use
सर्पैः	सर्प (३.३)	of snakes
यदि	यदि	if
दुर्जनाः	दुर्जन (१.३)	wicked people (exist)
किम्	किम्	what is the use
उ	उ	indeed
धनैः	धन (३.३)	of riches
विद्या	विद्या (१.१)	knowledge
अनवद्या	अनवद्या (१.१)	flawless
यदि	यदि	if (one has)
व्रीडा	व्रीडा (१.१)	modesty
चेत्	चेत्	If there is
किम्	किम्	what is the use
उ	उ	indeed
भूषणैः	भूषण (३.३)	of ornaments
सुकविता	सुकविता (१.१)	good poetry
यदि	यदि	if
अस्ति	अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one has
राज्येन	राज्य (३.१)	of a kingdom
किम्	किम्	what is the use

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
क्षा	न्ति	श्चे	त्क	व	चे	न	किं	कि	म	रि	भिः	क्रो	धो	ऽस्ति	चे	द्दे	हि	नां
ज्ञा	ति	श्चे	द	न	ले	न	किं	य	दि	सु	हृ	द्दि	व्यौ	ष	धं	किं	फ	लम्
किं	स	र्पै	र्य	दि	दु	र्ज	नाः	कि	मु	ध	नै	र्वि	द्या	ऽन	व	द्या	य	दि
व्री	डा	चे	त्कि	मु	भू	ष	णैः	सु	क	वि	ता	य	द्य	स्ति	रा	ज्ये	न	किम्
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

अमरुशतकम् अमरुः

About

Resources

Connect