त्रिस्रोतसं वहति यो गगनप्रतिष्ठाम्
ज्योतींषि वर्तयति च प्रविभक्तरश्मिः ।
तस्य द्वितीयहरिविक्रमनिस्तमस्कम्
वायोरिमं परिवहस्य वदन्ति मार्गम् ॥

अन्वयः AI यः गगनप्रतिष्ठाम् त्रिस्रोतसम् वहति, यः च प्रविभक्तरश्मिः ज्योतींषि वर्तयति, एतम् तस्य द्वितीयहरिविक्रमनिस्तमस्कम् परिवहस्य वायोः इमम् मार्गम् वदन्ति ।

Summary AI They call this the path of the Parivaha wind, which carries the celestial Ganga, keeps the stars in motion, and was cleared of darkness by the second stride of Vishnu.

पदच्छेदः AI

त्रिस्रोतसम्	त्रिस्रोतस् (२.१)	the three-streamed river (Ganga)
वहति	वहति (√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	carries
यः	यद् (१.१)	which
गगनप्रतिष्ठाम्	गगन–प्रतिष्ठा (२.१)	established in the sky
ज्योतींषि	ज्योतिस् (२.३)	the celestial lights
वर्तयति	वर्तयति (√वृत् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	causes to revolve
च	च	and
प्रविभक्तरश्मिः	प्रविभक्त–रश्मि (१.१)	which has its rays distributed
तस्य	तद् (६.१)	of that
द्वितीयहरिविक्रमनिस्तमस्कम्	द्वितीय–हरि–विक्रम–निस्तमस्क (२.१)	freed from darkness by the second stride of Vishnu
वायोः	वायु (६.१)	of the wind
इमम्	इदम् (२.१)	this
परिवहस्य	परिवह (६.१)	of the Parivaha wind
वदन्ति	वदन्ति (√वद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	they call
मार्गम्	मार्ग (२.१)	path

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त्रि	स्रो	त	सं	व	ह	ति	यो	ग	ग	न	प्र	ति	ष्ठा
म्ज्यो	तीं	षि	व	र्त	य	ति	च	प्र	वि	भ	क्त	र	श्मिः
त	स्य	द्वि	ती	य	ह	रि	वि	क्र	म	नि	स्त	म	स्क
म्वा	यो	रि	मं	प	रि	व	ह	स्य	व	द	न्ति	मा	र्गम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

शृङ्गारप्रकाशः

About

Resources

Connect